https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Horrible Science/Nasty Nature
Lời © Nick Arnold 1997
Minh họa © Tony de Saulles 1999
Bản tiếng Việt do Nhà xuất bản Trẻ xuất bản độc quyền theo thỏa thuận
nhượng quyền với Scholastic UK Ltd., tháng 7-2005

BIỂU GHI BIÊN MỤC TRƯỚC XUẤT BẢN ĐƯỢC THỰC HIỆN BỞI THƯ VIỆN KHTH TP.HCM

Arnold, Nick
Thiên nhiên hoang dã / Nick Arnold ; ng.d. Khanh Khanh ; m.h. Tony De Saulles. - Tái bản lần thứ
2. - T.P. Hồ Chí Minh : Trẻ, 2011.
160tr. ; 20cm. - (Horrible science).
Nguyên bản : Nasty nature.
1. Truyện loài vật. 2. Văn học Anh — Thế kỷ 21. I. De Saulles, Tony m.h. II. Khanh Khanh d. III. Ts:
Nasty nature.
823.92 — dc 22
A757

https://thuviensach.vn

KHANH KHANH (dòch)
Taùi baûn laàn thöù 2

https://thuviensach.vn

Nick Arnold bắt đầu viết sách cho
thiếu nhi lúc còn rất bé. Nhưng chuyện
một ngày kia sẽ nổi danh cùng thiên
nhiên thì đến nằm mơ anh cũng không
nghĩ tới. Để viết cuốn sách này, Nick
phải chiến đấu với sư tử, phải nói
chuyện với những con thú bị câm và
phải làm bạn với những con rắn độc –
và anh thấy thích thú khôn tả. Những
lúc không đi nghiên cứu để viết cho
tủ sách Horrible Science, anh dạy cho
người lớn tại một trường đại học. Sở
thích của anh là ăn bánh Pizza, đi xe
đạp và bịa ra những chuyện tiếu lâm
ngu ngốc.
Tony de Saulles đã cầm bút chì màu
lên tay và nguệch ngoạc khi vẫn còn
quấn tã! Công việc minh họa cho tủ
sách này được anh coi trọng hết mực.
Thậm chí anh còn không nề hà “làm
quen” với một số những con vật “đáng
yêu” trước khi vẽ chúng. Cũng may
mà những vết thương bọn chúng gây
ra cho Tony không mấy nặng. Lúc nào
không cầm bút cầm giấy để vẽ, anh
Tony làm thơ hoặc chơi bóng Squash.

https://thuviensach.vn

LỜI NÓI ĐẦU
Cứ mỗi khi chúng ta bực là bọn thú vật lại phải giơ lưng ra chịu
trận. Đồ chó! Ngu như bò! Mặt lợn! Và đôi khi ta thấy có người để
lộ ra tính cách điên điên khùng khùng “hơi giống thú”... Chuyện này
có thể dẫn đến những tình huống khó tin...
MÀY LÀ MỘT
THẰNG BÉ
HƯ HỎNG!

THẢ NÓ
RA!

Ngành khoa học nghiên cứu các con thú gọi là ngành động vật
học, nó dành sẵn cho chúng ta những bất ngờ hoang dại. Ví dụ
như cách ăn nói nực cười mà các nhà khoa học thường tuôn ra xối
xả khi kể chuyện về lũ bạn bốn chân của chúng ta. Nghe họ nói,
nhiều khi phải nghĩ ngay đến tình huống trầm trọng nhất – nếu ta
không hiểu họ.

ĐÂY LÀ MỘT
PHIÊN BẢN
THÚ VỊ CỦA
LOÀI FELIS
SYLVESTRIS
CATUS. (*)

SAO MÌNH TRÔNG
THẤY GIỐNG
CON MÈO

(*) Tạm dịch ra tiếng Việt: Loài mèo dại thông minh.

Các nhà khoa học khoái nhất chính là những khía cạnh còn khuất
của thế giới động vật. Cuốn sách này nói đến đúng những chuyện
chưa ai rõ đó, và cũng vì thế mà nó không phải là một cuốn sách
êm dịu, ấm áp và ve vuốt. Rất có thể bạn thích khi mở mắt dậy sẽ
5

https://thuviensach.vn

được thấy một con mèo xù lông hay một con chó tinh nghịch nằm
phía cuối giường. Nhưng bạn sẽ nghĩ gì về một con rùa khổng lồ
xanh lục với hai con mắt trợn trừng cùng cái áo giáp cứng? Hoặc là
một con chồn hôi dạn người? Hoặc một con thằn lằn Gila với những
móng vuốt nhọn sắc đang nhăn răng ra cười trong vẻ thâm hiểm?
Đúng vậy, cuộc đời là thế. Một số con thú này lạnh và trơn, những
con kia lại có hàm răng khổng lồ. Lại những con khác hút máu và
sống ở nơi tăm tối. Nói một cách ngắn gọn: chúng tởm lợm kinh
khủng. Cuốn sách này nói đến những con thú đó, nói đến chính
những khía cạnh hoang dã nhất của thiên nhiên. Nhưng chuyện
này có nằm mơ (kể cả khi gặp ác mộng) ông thầy dạy sinh vật của
bạn cũng không dám nghĩ tới chuyện lôi chúng vào giờ học.
Nhưng ai mà biết được? Một khi bạn đọc xong cuốn sách này và
biết được trong thiên nhiên có những chuyện điên khùng tới mức
nào. Chắc chắn lúc đó bạn sẽ thuyết phục được thầy dạy sinh vật
rằng bạn mới chính là nhà nghiên cứu thiên nhiên tài năng. Thậm
chí bạn còn có thể phát hiện ra một loài thú mới đặc biệt lạ. Hay là
đột ngột bạn nảy ra ý định muốn có một con thú cưng “mode mới
nhất” để nuôi trong nhà...

CÁI GÌ! LẠI BÀY TRÒ

CÁ SẤU XƠI

THÚ MỚI HẢ? CON

NÓ RỒI!

CHUỘT LANG ĐÂU RỒI?

Đừng sợ, nó không đói... ít nhất là chưa đói.
Qua cuốn sách này, thiên nhiên đối với bạn sẽ không còn là thiên
nhiên xa lạ như trước nữa, mà phong phú, hấp dẫn vô cùng!
6

https://thuviensach.vn

NHỮNG CON THÚ LỚN
VÀ NHỮNG CON THÚ NHỎ
May quá, cách đây 300 năm, các nhà khoa học va phải một vấn đề
khổng lồ. Họ liên tiếp phát hiện ra các loài động vật mới, và không
một ai biết phải sắp xếp chúng ra sao... Thỉnh thoảng có những người
khó tính có thể giải quyết được những vấn đề cực kỳ khó khăn.

Siêu sao của thiên nhiên:
Carl Linnaeus(*) (1707-1778), Quốc tịch: Thụy Điển
Carl Linnaeus là một người đàn ông khó tính. Chẳng phải chỉ vì
ông là một thiên tài có một trí nhớ chính xác dễ sợ. Không đâu, khó
khăn ở chỗ, ông biết một điều gì đó rồi muốn là tất cả mọi người
đều phải biết như mình. Nếu bị người ta phê bình, ông rất khó chịu.
Ông bực bội như một đứa trẻ khó dạy và không bao giờ, không bao
giờ, không bao giờ công nhận mình nhầm lẫn. Thậm chí cả khi ông
mắc những sai lầm trầm trọng như việc khẳng định rằng, con hà
mã có họ hàng với con chuột.
HÀ MÃ

KỲ THẬT, CON MÈO CỦA TÔI HÔM QUA
VỪA BẮT ĐƯỢC MỘT CON NHƯ THẾ NÀY!

Ta phải công bằng mà nhắc lại rằng, Carl mặc dù đã nhìn thấy
chuột, nhưng trong đời chưa bao giờ nhìn thấy một con hà mã.
Giờ giảng nào của ông sinh viên cũng kéo đến ngồi đông nghẹt.
Tại sao? Vì ông biết kể chuyện vui. (Một nhà khoa học có khiếu hài
hước xưa nay vốn là hàng quý hiếm!)
(*) Đây là cái tên chính thống bằng tiếng La Tinh - ngoài đời tên ông đơn giản hơn
là Von Linné.

7

https://thuviensach.vn

Thành tích của Linnaeus
Carl Linnaeus không hề sợ bệnh béo phì – bởi ông luôn luôn
dịch chuyển và... làm việc. Ông đã đi khắp miền Bắc của vùng
Skandinavier (Bắc Âu), tức là đi một đoạn đường dài 7.499km và
phát hiện trên 100 loài thực vật chưa ai biết tới. Nhưng với ông thì
như thế vẫn chưa đủ. Ông đã thề là sẽ sắp xếp tất cả các loài cây
và thú trên toàn thế giới vào một trật tự logic.
Không may làm sao, ông thích một số này và không ưa một số
loài khác. Về loài lưỡng cư – đó là những con thú sống cả ở trên bờ
lẫn dưới nước, ví dụ như bọn cóc và ếch – ông đã buông ra những
lời hết sức tàn tệ...

Đa phần bọn lưỡng cư là những loài thú tởm
lợm, nguyên nhân nằm ở cơ thể lạnh nhớp của
chúng, ở màu sắc nhợt nhạt, ở bộ xương đầy
sụn, ở làn da bẩn thỉu, ở dáng hình độc ác,
ánh mắt tính toán, cái mùi khó ngửi, cái giọng
thô tục, ở chỗ cư trú lộn xộn bẩn thỉu bừa bãi
và ở các chất độc rùng rợn của chúng...

Carl có rất nhiều việc để làm. Thế giới có nhiều loài động vật
khác nhau, nhiều đến phát điên, và cứ mỗi năm người ta lại phát
hiện không biết bao nhiêu ngóc ngách khác nhau và các loài thú
khác nhau, toàn thứ mà loài người chưa hề biết tới.

Bạn đã biết chưa?
Hiện trên trái đất có khoảng 10.000.000.000.000.0
00.000.000.000.000.000.000 (tức là mười ngàn tỷ
tỷ tỷ) loài thú vật với kích cỡ và hình dạng khác nhau.

8

https://thuviensach.vn

Làm sao mà sắp xếp nổi?
Nhiều loại thế, ông Linnaeus đã sắp xếp tất cả bọn chúng nó ra
sao? Ta thử lấy con cóc xấu xí làm ví dụ.
KHÔNG,
XIN MIỄN

Trong hệ thống sắp xếp của Carl, con cóc đất này tên là Bufo bufo.
Bufo là tên loài của con vật, bufo là tên giống. (Thật ra mà nói
“loài” là một nhóm các giống động vật giống nhau. Bufo còn là một
từ tiếng La Tinh và có nghĩa là cóc. Cái tên khoa học Bufo bufo thực
có nghĩa là Cóc cóc!
Ông Linnaeus tụ tập nhiều loài lại thành họ, nhiều họ lại thành
lớp. (Khái niệm lớp ở đây không liên quan gì đến lớp học ở trường
của bạn nghe – bạn thấy nhẹ nhõm hơn chưa?) Con cóc đất của
chúng ta vậy là nằm trong họ Bufonidae, bao gồm cả cóc lẫn ếch,
và nó thuộc về lớp lưỡng cư – vậy là cùng với những con kì nhông
nhày dính.

LỚP ~ Amphibia

HỌ ~ Bufonidae
LOÀI ~ Bufo
GIỐNG ~ Bufo

CÓC XẤU XÍ CÁC GIỐNG CÓC KHÁC ẾCH NHÁI

KỲ NHÔNG

9

https://thuviensach.vn

Dần dần, các nhà khoa học trên toàn thế giới đón nhận phương
pháp phân loài và sắp xếp của Linnaeus. Cho đến ngày hôm nay
chúng vẫn còn được sử dụng. Bên cạnh đó, người ta sắp xếp các
lớp vào cái gọi là các hệ. Ví dụ như...

Động vật ruột khoang (Coelenterates)
Không, đây không phải là người ngoài trái
đất đâu - trông chúng chỉ giống như vậy
thôi. Chúng sống ở biển và mỗi con có một

ng

rin

h

SỨA

cái dạ dày với vô số những cánh tay tóm

ru

bắt xung quanh. Những cánh tay này được
trang bị hàng ngàn tế bào, những tế bào
này cháy bỏng lên một khi người ta chạm
phải chúng. Các ví dụ quen thuộc là bọn
sứa và san hô.

Động vật da gai (Echinoderms)
Cả những thực thể điên khùng này cũng

VẪ

thường có nhiều gai. Chân của chúng
là những ống rỗng được sắp xếp quanh
một phần giữa cơ thể. Ví dụ cho động
vật da gai là sao biển và nhím biển.

Y

VE V

ẪY

NHÍM BIỂN

bơi trong biển. Chúng có làn da cứng,

Các lớp sau đây thuộc hệ chân khớp:

Lớp tôm cua, giáp xác (Crustacea)
Chúng có một bộ xương bao bên
có thể khiến mọi kẻ tấn công

TÁ

phải la lên vì thất vọng. Có những

CH

loài tôm cua nổi danh ngon tuyệt

H

TÔM HÙM

TÁC

ngoài – đây là những lớp vỏ cứng,

như tôm hùm và tôm sông.

10

https://thuviensach.vn

Lớp nhện (Arachnida)

SỘ

T

chung của chúng là đầu và ngực mọc liền
nhau. Chúng có từ 6 cho tới 12 con mắt cùng

BÒ CẠP

Ạ

bò cạp cũng thuộc vào lớp này. Đặc điểm

SO

Thêm một thông điệp tồi tệ nữa nhé: Cả bọn

T

Bạn thấy nhện là loài tởm lợm và dễ sợ ư?

nhiều cặp chân. Và còn một điều bạn không
được quên: chúng có một cái đuôi có vòi,
có khả năng tặng cho đối phương những vết
chích độc địa. Một số rất khoái trò dọa người,
kiểu như lén lút chui vào giày của người ta.

Cá (Pisces)
TR

Đa phần cá đều có một bộ xương - nên bạn

Ơ

phải cẩn thận kẻo bị hóc xương khi ăn cá

ẴN

rõ ràng!) và thở qua mang mọc ở hai bên đầu.

NH

xương sụn. Cá sống trong nước (chuyện quá

LƯƠN

N

đấy. Một số loài cá, ví dụ cá mập, lại có toàn

Phần lớn bọn chúng có vảy và bơi bằng vây.
(Rõ ràng là vây cá bảnh chọe và hợp thời
trang hơn nhiều so với các cặp chân vịt của
đám vận động viên bơi lội chuyên ngành).

Giờ ta làm quen với hệ các động vật có xương sống! Cụ thể là...

Lưỡng cư (Amphibia)
Bọn lưỡng cư có khả năng thay đổi nhiệt độ.
Giống hệt những người đồng bóng có tính khí

Quak

ẾCH

nóng lạnh thất thường, song bọn này bảnh
chọe hơn nhiều. Nhiệt độ cơ thể của chúng
luôn giống (phụ thuộc) vào nhiệt độ xung
quanh. Bọn lưỡng cư có bốn chân, da mỏng và
nhầy. Cái từ “lưỡng cư” vốn xuất phát từ tiếng
Hy Lạp, có nghĩa là “hai đời”. Chắc bởi bọn
chúng khi mới chào đời thì thở qua mang, khi lớn lên lại thở qua phổi.
11

https://thuviensach.vn

Quí ông Cóc và Quí cô Nòng Nọc
SAO MÀY
XẤU THẾ

ỰC...
SUỴP...
SOẠP...

Bọn Nòng Nọc chui ra khỏi trứng

Nhưng chỉ sau vài tuần lễ, nó

và ăn thịt anh em của chúng.

biến thành một con vật hoàn toàn
khác, trông cũng tởm không kém.

TÓM MÀY
ĐẾN MÙA
XUÂN CHƯA
NGỦ TIẾP
ĐI!

Con ếch trưởng thành thò nhanh

Đa phần các loài lưỡng cư đều

như chớp cái lưỡi vừa dài vừa

ngủ qua mùa đông trong lớp

dính của nó ra để bắt côn trùng.

bùn dưới đáy hồ đáy ao.

12

https://thuviensach.vn

Động vật bò sát
(Reptilia)
Loài bò sát cũng là giống biết

TẮC KÈ HOA

thay đổi nhiệt độ và có một
lớp da đầy vảy. Bộ não của
chúng tương đối nhỏ so với cơ
thể. Các chân mọc chếch ra

O
CH

từ phần thân chính, vì thế mà

ÉT

!

chúng nó bò. (Chỉ có rắn là
trườn thôi, bởi vì chúng nó có
những cái chân rất bé hoặc
hoàn toàn chả có chân gì

BẠC

H
BẠCH

thường chui ra từ trứng. (Bạn

RÙA

hết.) Con cái của loài bò sát
đừng dùng trứng này làm đồ
điểm tâm nghe!)

Chim có hai chân, một đôi

TÍ

CH

...

cánh và một cái mỏ. (Tin

H

ÒÓO

mới giật gân thế!) Cơ thể
của chúng được phủ lông,
lông được làm chủ yếu bằng
tay của bạn vậy. Chim con
chui ra khỏi trứng – nếu trứng

CẠ

trước đó chưa bị ăn trộm,
chưa bị nuốt chửng, chưa bị

ẠP

CẠP CẠP

VỊT

rơi ra khỏi tổ.

PC

GÀ TRỐNG

chất sừng – y hệt như móng

CHIM GÕ KIẾN

TÍC

Chim (Aves)

13

https://thuviensach.vn

Động vật có vú (Mammalian)
Động vật có vú là những loài
thú máu nóng(*), đa phần sống ở
cái của chúng không cần vất
vả chui ra từ trứng, bởi chúng

NGƯỜI

NHÓC NGOAN

đất liền và không biết bay. Con

được sinh đẻ tử tế, ra với đời đã
GÂU GÂU

là một thực thể sống và được
mẹ nuôi bằng sữa. Bạn thử tưởng

CHÓ

tượng xem - cả bọn người chúng
ta cũng là thú có vú đấy. Đúng
vậy, loài người chúng ta thuộc
lớp này.

(*) Điều đó có nghĩa là nhiệt độ cơ thể tương đối bình ổn. Cơ thể được bảo vệ trước
cái nóng cái lạnh bên ngoài bằng một lớp lông hoặc lớp mỡ, và cẩn thận đấy – máu
nóng không có nghĩa là “nóng đầu” đâu nha – người ta gọi bạn là “kẻ nóng đầu” khi
bạn hấp tấp và dễ nổi giận.

Ở trên cao và dưới sâu
Thú vật sống ở mọi vị trí mà bạn có thể tưởng tượng ra – và ở
vài nơi mà bạn không thích tưởng tượng tới. Địa điểm sinh sống
của một loài thú xác định được các nhà khoa học gọi là “Habitat”.
Và cái Habitat này có thể là một sa mạc, một cánh rừng nhiệt đới,
một dải san hô, hay một bãi lầy thối tha.
Loài bò sát ở Tây Tạng sung sướng vô tư đi trên đỉnh của dãy
Himalaya ở độ cao cho tới 6.000m. Nhiệt độ –170C được chúng coi
là hơi mát mẻ chút chút. Những con gấu nâu còn trèo được cao
hơn nữa, và thỉnh thoảng chúng được loài người tưởng lầm là Yeti
(người tuyết).

NGƯỜI TUYẾT

ĐÂU CƠ?

CHẠY NHANH

14

https://thuviensach.vn

Kể cả nơi sâu thẳm dưới đại dương cũng có động vật. Năm 1960,
khi hai nhà nghiên cứu tiến sĩ Jacques Piccard và Don Walsh cùng
con tàu ngầm “Trieste” lặn sâu tới 10 912m ở vùng Mariane, thứ
đầu tiên họ nhìn thấy là... một con cá. Đúng là một chuyện không
thể tin nổi! Piccard tường thuật lại như sau:

Chậm rãi, thật
chậm rãi, con cá
đó chuyển động ra
xa khỏi chỗ chúng
tôi. Nửa như bơi
trong bùn, nó biến
vào màn đêm đen,
màn đêm vĩnh viễn,
vốn là quê hương
của nó.

Các nhà nghiên cứu sửng sốt vô cùng. Họ cứ tưởng trọng lượng
của nước ở độ sâu như thế sẽ nghiến nát mọi thực thể sống.

To và bé
Con thú to nhất từng có trên trái đất là con cá voi xanh. Nó dài
tới 32m và nặng tới 130 tấn. Tức là, nó dài gần gấp năm lần một
con voi và nặng hơn cả con khủng long hùng vĩ nhất. Trong cơ thể
của nó có 8.500 lít máu lưu thông, và nó được bảo vệ bởi một lớp
mỡ dày tới 61 centimet.
15

https://thuviensach.vn

Sau đây là một thông điệp cực kỳ tồi tệ: Kể từ năm 1900, loài
người chúng ta đã giết chết ít nhất 364 000 những con cá biển
khổng lồ này.
CON VOI TRỞ NÊN BÉ NHỎ
KHI ĐỨNG TRÊN CÁ VOI XANH

Đúng là một con vật khổng lồ thật sự... Còn con chim ruồi Helanae
đo từ đầu mỏ cho tới chóp đuôi chỉ dài có 5,7 centimet và nặng có
2 gram! Anh chàng bé xíu luôn luôn vui vẻ này sống bằng mật hoa.
CHIM RUỒI ĐANG
TÌM THỨC ĂN

la la lÁ
lÀ la

CHIM RUỒI
VUI VẺ

Còn con cá bống lùn, một con cá ở biển Thái Bình Dương, còn
nhỏ hơn nữa kia nghe. Nó chỉ dài có 1,2 centimet thôi.

CỨU TÔI VỚI!
GIUN ĐUỔI TÔI!

TỶ LỆ THỰC

Thật là không thể tin nổi! Nhưng đúng là có những thực thể sống
mà đứng bên cạnh chúng thì cả con cá bống tẻo teo nọ cũng gây
ấn tượng khổng lồ như cá voi xanh...
16

https://thuviensach.vn

Lệnh truy nã: Vi Khuẩn

TÊN: vi khuẩn
ĐẶC ĐIỂM NHẬN DẠNG: Là những thực
thể sống nhỏ xíu, bạn chỉ nhìn thấy chúng qua kính
hiển vi.
TỘI ĐÃ MẮC: Chúng gây ra các căn bệnh.
Ví dụ bạn sẽ bị kiết lị A-mip
nếu uống phải nước chứa
đầy dạng vi khuẩn dạng keo
(Amip). Những con vật
tệ hại này tấn công vào
ruột và gan bạn, gây ra

CÁI CỐC
NƯỚC MÀ
TÔI MUỐN
PHÂN TÍCH
ĐÂU RỒI?

những trận đi lỏng dữ dội.

Hàng triệu những con vi khuẩn độc ác
Một thìa đất có thể chứa:

• 70.000.000.000 vi trùng – đó là những vảy chất liệu sống nhỏ
tí hon, có thể gây ra rất nhiều căn bệnh khác nhau.

MÀY CÓ
NHÌN THẤY
ANH TAO
ĐÂU KHÔNG?

ANH MÀY LÀ
AI TRONG SỐ
8 TRIỆU?
17

https://thuviensach.vn

• 900.000 vi khuẩn dạng roi – đó là những thực thể chỉ có một tế
bào (độc bào) bơi lội bằng cái đuôi bé xíu của chúng.

KHÔNG CẦN CÁNH
BƠI - DÙNG ĐUÔI
LÀ ĐỦ RỒI.

• 42.000 con Amip – bọn này kiếm miếng ăn bằng cách bao quanh
các vi khuẩn khác. Chúng trong suốt: người ta có thể nhìn thấy
là chúng vừa điểm tâm tất cả những món gì.

TÔI THẤY RỒI,
BỮA VỪA QUA BẠN HƠI
QUÁ CHÉN ĐẤY.

• 560 vi khuẩn có lông – đây là những thực thể chuyển động nhờ
vào vô vàn những cái lông bé tí xíu trên cơ thể.

TẠI SAO MÀY CỨ Ỳ
RA MỘT CHỖ THẾ?
TAO VỪA Ở CHỖ
THỢ CẮT TÓC VỀ

18

https://thuviensach.vn

Đa phần những con vật rất rất nhỏ này sử dụng thời gian của
chúng vào việc ăn thịt lẫn nhau. Nếu không bận rộn với chuyện đó,
thì chúng tự phân chia ra để tạo thành nhiều con vi khuẩn khác.
Và nếu bạn có ấn tượng rằng đây là những con thú đểu giả và lưu
manh, thì xin nói bạn nghe: Bọn này suy cho cùng chẳng quá tệ
đâu. Bằng cách ăn cả các cây cỏ và thú vật đã chết, chúng đã cung
cấp trở lại cho đất một số chất hữu dụng. Những chất này rất có
ích cho việc phát triển những loại cây cối mới. Bạn thấy đấy – mọi
thứ đều có nguyên nhân của nó.
Bạn đã biết chưa?
Năm 1983, các nhà khoa học đã phát hiện trong một cái
hang miền Arkansas, USA, một loài vi khuẩn siêu đẳng.
Đây là một đống chất nhầy làm bằng hàng triệu con Amip,
cái đống này chuyển động cứ như thể nó là một thực thể
sống duy nhất! Món ăn thích nhất của nó là phân dơi,
nhưng thỉnh thoảng nó cũng tấn công các loài nấm. Để ăn
được nấm, con này gửi tới những đoàn chiến binh Amip.
Nếu có lúc nào đó bạn thật sự muốn suy nghĩ chín chắn về những
con thú điên khùng, thì ở dưới đây có một số ví dụ dành cho bạn.
Con thú nào trong số đó là quá kỳ lạ, và vì thế mà không thể nào
có thực?

Câu hỏi về những con thú điên khùng
1. Storsjoodjuret là một con bò sát với cái cổ thật dài, sống ở hồ
Atorsjôn xứ Thụy Điển. Nó dài từ 10 đến 20m. ĐÚNG/SAI.
2. Có một giống chim có một cái sừng trên đầu, giống y như loài
thú một sừng vậy. Tên của nó là “Chim sừng tự vệ”. ĐÚNG/SAI.
3. Ở Nam Mỹ có một con cá nước ngọt bé bỏng được người ta đặt
tên theo vận động viên quyền Anh nổi danh người Mỹ là JackDempsey. Nó nhận được cái tên này, bởi nó thường húc đầu vào
những con cá khác để ăn cắp trứng của chúng. ĐÚNG/SAI.
19

https://thuviensach.vn

4. Có một giống rắn có khả năng bay từng quãng ngắn. ĐÚNG/SAI.

HY VỌNG LÀ ĐÚNG,
KHÔNG THÌ TÔI NGUY TO!

5. Con dơi hai đầu xứ Malaysia có một cái bướu gù trên lưng, trông
y như một cái đầu thứ hai. Nó dùng cái này để đánh lừa bọn kẻ
thù là cú, đúng lúc bọn kia tìm cách vặt đầu con dơi trong khi
nó đang bay. ĐÚNG/SAI.
6. Con cá leo cây ở xứ Ấn Độ có thể trèo lên cây. ĐÚNG/SAI.

CHÚ LÀM GÌ THẾ?
CÂU CÁ!

7. Con cừu “Sing” đất Tây Ban Nha là một diễn viên lồng tiếng xuất
sắc (Tức là một người có thể bắt chước giọng của người khác.)
Người ta nói là con này có thể giả tiếng reo hò của những người
leo núi trong vùng! ĐÚNG/SAI.
8. Trong sông suối nước Úc có một con vật có mỏ như mỏ vịt mà lông
lại như lông hải ly. Nó đẻ trứng như chim và được trang bị những
cái gai đầy chất độc như một số giống thằn lằn. ĐÚNG/SAI.

20

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn
21

Sau đây là vài ví dụ tiêu biểu:
các nhà động vật học có những thói quen cực kỳ đặc biệt.
động đậy nhúc nhích trong một không gian sống xác định. Một số
thể sống nhất định, những người khác lại tìm hiểu tất cả những gì
vật. Trong số họ có những người chỉ chú tâm đến một số loài thực
Các nhà động vật học là những nhà khoa học nghiên cứu động

Các nhà động vật học hoang dã
Lời giải:
1. Chắc là SAI, mặc dù có vài người thề thốt rằng họ đã từng
nhìn thấy một con thú như thế. Rất có thể đây là loài thú có
họ hàng với con quái vật ở hồ Loch Ness. Chính phủ Thụy Điển
đã từng ra lệnh cấm bắt hoặc giết hại loài bò sát này – nếu
nó quả thật tồn tại. 2. ĐÚNG: Cái sừng đó dài tới 15 cm. Con
chim này sống ở những bãi lầy nhiệt đới miền Nam Mỹ. Khi nó
tru tréo, người đứng cách 3km cũng nghe thấy tiếng. 3. ĐÚNG.
4. ĐÚNG: Con rắn leo cây tỳ cơ thể vào đỉnh tàng cây hay một
cành cây cao để lấy đà, rồi nó vươn dài, thót bụng lại, quăng
thân thể ra xa. Bằng cách quăng như thế nó có thể chuyển
động một quãng xa tới 20 m trong không trung. 5. SAI.
6. ĐÚNG. Con cá leo cây dùng vây bám vào các cành cây. Lên
trên cây rồi, nó nằm đó cho bọn kiến bò lên mình nó. Khi nó
nhảy trở lại suối, bọn kiến kia sẽ nổi lên trên mặt nước – và
thế là nó bình tĩnh ăn cả đám. 7. SAI. 8. ĐÚNG: Đây là một
con thú có mỏ! Nó thật sự là một con vật có vú cực kỳ đặc biệt,
trông như một thứ lai tạo của chuột chũi và vịt. Nó có những
bộ máy dò sóng, có thể bắt được sóng điện tử do những con cá
nhỏ sống sát đáy sông đầy bùn phát ra. Việc xếp loại con vật
kỳ quặc này có thể khiến cho các nhà động vật học nổi điên.

Siêu sao ngành động vật học
Chales Waterton (1782-1865), Quốc tịch: Anh
Chales Waterton yêu thích trò giả làm một con chó điên và cắn
vào mắt cá chân các vị khách của ông. Đây là trò nghịch ngợm của
bọn con trai bình thường thôi, chắc bạn nghĩ như vậy. Chỉ có điều
quý ngài Chales ưa thích trò chơi này tới năm 57 tuổi vẫn chưa thôi!
Chales căm thù việc phải ngủ trên giường. Ông thích nằm ngay
trên sàn nhà, gối đầu lên một khúc gỗ.

CÓ AI THẤY
CHALES ĐÂU
KHÔNG?

Ông thực hiện nhiều chuyến du lịch về Nam Mỹ, để từ đó tìm
tòi các loài thú mới lạ. Khi tìm thấy, ông bắn chết một con rồi nhồi
bông, để có thể nghiên cứu chúng một cách từ tốn chậm rãi. (Có
một lần ông chơi trò vật lộn với một con cá sấu, để bắt sống nó.)
Khi quay trở về nước Anh, ông đã chi ra tới 10 000 Bảng Anh để
biến khuôn viên của ông thành Công viên bảo tồn đầu tiên trên thế
giới. Waterton đúng là một người bạn thật sự của thú vật, thậm chí
ông đã cho người xây lại chuồng ngựa để bọn ngựa có thể “chuyện
trò” với nhau.

22

https://thuviensach.vn

THẬT NỰC CƯỜI!
ÔNG TA CHO XÂY LẠI TOÀN BỘ CHUỒNG
NGỰA ĐỂ BỌN NGỰA CỦA ÔNG ẤY
''CHAT” VỚI NHAU!

NGHE THÍCH
NHỈ!
Ừ! THÍCH THẬT!

Có lẽ bạn đang nghĩ, ông Waterton này bị điên – bởi vì bọn ngựa
đâu có biết nói đâu, đúng không?
Thú vật không thể thông minh bằng con người chúng ta, đúng
không nào? Hay là có nhỉ? Xem đến trang sau là bạn sẽ biết nhiều
hơn về chuyện này.

MẤY VỤ NÀY TOÀN
DO MÌNH CHUẨN
BỊ SẴN CHO ÔNG
ẤY ĐẤY.

23

https://thuviensach.vn

Thú vật - Đồ ngu ngốc
Thú vật thông minh đến mức nào? Và các giác quan của chúng
tốt đến mức nào khi so sánh với giác quan của chúng ta? Ý nghĩ
cho rằng một con thú lại có thể thông minh hơn bản thân ta chắc
chẳng khiến ai ưa nổi. Các bậc học trò đáng kính lại càng không.
Vì thế mà không biết bao nhiêu đời cô giáo từ xưa cho tới nay vẫn
luôn nhận xét một cách giễu cợt rằng:
CHIẾP

EM CÓ MỘT

CHIẾP?

BỘ NÃO
CHIM SẺ,
MEIER! EM
NÓI GÌ VỀ
CHUYỆN
NÀY?

Rất có thể bạn thấy sẽ sướng hơn nếu thầy giáo của bạn nói rằng:
“Não em là não ngựa!”, đúng không nào? Bạn cứ thoải mái mà quyết
định nghe, trong khi đọc tiếp câu chuyện dưới đây...

Anh chàng Hans thông minh
Berlin năm 1904
Đám đông căng thẳng chờ đợi. Những cuộc trò chuyện sôi nổi
trở nên to tiếng hơn. Bực bội vì phải đứng quá lâu, bà Schmidt thì
thầm với cô Stein bên cạnh: - Nó không đến nữa đâu!
- Dĩ nhiên là nó sẽ đến! - cô Stein trả lời. - Bà chờ thêm chút đi.
Bao giờ nó cũng ra vào giờ này. Và đúng như những gì mà người
ta đã nói. Nó biết làm toán đấy, vì thế mà người ta gọi nó là chàng
Hans thông minh.
- Làm gì có chuyện! - bà Schmidt nghi ngờ. - Ngựa biết tính toán
đời này làm gì có!
24

https://thuviensach.vn

- Nhưng con ngựa này biết làm tính thật. Nó còn giỏi hơn bọn
ta nữa kia. Người ta nói rằng, chủ nhân của nó là ông Wilhelm von
Osten, ngày trước vốn là thầy giáo. Khi về hưu, ông ấy bắt đầu
xoay sang dạy ngựa, thay vì dạy trẻ con.
- Điên! Dạy ngựa mà làm gì?
- Ông ấy bảo ngựa cũng thông minh y hệt như trẻ con. Mà ngoài
ra, dạy ngựa dễ hơn dạy trẻ. Ông ấy thậm chí còn xây cả một lớp
học dành riêng cho ngựa nữa. Người ta bảo rằng Wilhelm hay mắng
mỏ Hans mỗi khi cậu chàng tính sai. Ông ấy thậm chí còn dùng cả
roi nữa.
Bà Schmidt cười quàng quạc như một con gà mái già. - Ông thầy
tôi hồi xưa cũng thế đấy.
- Suît! - người đàn ông đứng sau họ lên tiếng.
Chàng Hans - ngựa thông minh, vừa được dẫn ra sân. Cả đám
người ngỏng cổ. Những tiếng la hét ngưỡng mộ vang lên ầm ầm.
HOAN HÔ!

HOAN HÔ!

NGỰA
ĐẸP GHÊ!

- Cha! Trông nó mới hay chứ? - bà Schmidt thì thầm với bạn gái
đứng bên. - Thế những người đi cạnh nó là ai thế?
- Toàn là bọn thứ dữ thôi đấy nhé. Ông Wilhelm von Osten đã
yêu cầu chính phủ kiểm lại khả năng của con ngựa. Thế là người ta
phải cho lập một ủy ban gồm các chuyên gia. - Nói rồi họ im lặng
dõi theo một người đàn ông loay hoay dựng lên một thứ y hệt như
một cái bảng ở trường học.
- Ta sẵn sàng chưa? - giáo sư Carl Cùn Tịt hỏi ban chuyên gia
của ông.

25

https://thuviensach.vn

- Tôi vẫn tin đây là một mánh khóe, - Ông chủ rạp xiếc nói.
- Xét về mặt sức khỏe của ngựa, cuộc thí nghiệm có thể bắt đầu.
- Ông bác sĩ thú y tuyên bố với vẻ lành nghề.
- Làm ơn vội lên! Tôi còn phải dự một cuộc họp khẩn! - một chính
trị gia oai vệ kêu lên, rồi nhìn hoảng hốt xuống chiếc đồng hồ bỏ
túi bằng bạc.

Wilhelm von Osten là một người đàn ông nghiêm nghị nhỏ bé có
bộ ria mép đáng nể. Trông ông nhợt nhạt và âu lo. Anh chàng Hans,
học trò của ông, cho tới nay chưa bao giờ bị kiểm tra soi rọi xem
xét kỹ lưỡng như lần này. Liệu cậu có vượt được kỳ thi?
- Ông có muốn nghĩ ra một bài toán cho con ngựa giải hay không?
- giáo sư Cùn Tịt nói với nhà chính trị gia đang mất bình tĩnh.
- Rất sẵn lòng. Chờ một chút, - ông này đáp lại bằng bộ điệu đầy
quan trọng. - Hay ta thử lấy bài 2 nhân 14?
Von Osten cầm lấy một khúc phấn và viết “2 x 14 =?” lên bảng.
Thế rồi ông nghiêng đầu sang bên. - Thế, Hans, - ông thì thầm. - Ta
đang có sẵn một củ cà-rốt rất ngon lành cho con. Nhưng đầu tiên
con phải giải bài toán này cái đã.
Tất cả câm nín. Hans nhìn trừng trừng lên bảng. Thầy giáo von
Osten thấy như cậu ta đã nhìn trừng trừng cả một đời rồi. Thế rồi
sau một hồi, Hans gõ chân trái xuống đất hai lần.
- Nó đang làm cái gì thế? - bà Schmidt rít nhẹ.
- Nó đếm đấy, - cô Stein thì thầm. - Một lần gõ chân trái là mười,
một lần chân phải là một.
26

https://thuviensach.vn

Chàng Hans bắt đầu gõ chầm chậm bằng móng phải. Tất cả cùng
đếm theo. Tapp-tapp-tapp-tapp-tapp. Đột ngột, nó dừng lai với cái
móng giơ cao. Trông y hệt một con ngựa gỗ trong vòng đu quay.

- Mới được có năm thôi! - chính trị gia rên lên. - Hãy ghi vào văn
bản ngay: Con ngựa này ngu!
Ông thầy giáo Von Osten cầm chặt lấy cái củ cà-rốt, chặt đến mức
những khúc xương ngón tay của ông hiện lên trắng bệch. Nhưng
mà Hans vẫn chưa tính xong mà.
Tapp-tapp... rồi sau đó,... tapp.
Con ngựa nhìn chủ nhân của nó và hí lên sung sướng. Nó biết
câu trả lời của nó là đúng. Cả đám người xung quanh hào hứng vỗ
tay, những tiếng reo thán phục vang lên.
Chính trị gia trễ hàm xuống. Ông Von Osten nhẹ nhõm thở ra và
đưa củ cà-rốt cho Hans.
- Câu trả lời có đúng không? - ông chủ rạp xiếc hỏi ông bác sĩ thú y.
- Đúng, nó đúng.
- Không thể tin được, - ông chủ rạp xiếc gãi đầu. - Cả đời làm
xiếc tôi chưa bao giờ gặp chuyện này.
- Tôi cũng chưa từng gặp trong đời làm bác sĩ thú y.
- Đúng như tôi nói phải không? - Von Osten kiêu hãnh nói.
Giáo sư Cùn Tịt yêu cầu chính trị gia lên tiếng. Người đàn ông
béo phị có bộ mặt đỏ như lửa rút ra một chiếc khăn mùi-xoa khổng
lồ bằng vải trắng đốm đen, ông lau trán.
27

https://thuviensach.vn

- Tôi không thể đưa ra một lời nhận xét chính thức... nhưng mà
nói một cách không chính thức, có lẽ tôi được phép nói rằng,... vâng
thì, tôi ngạc nhiên đấy.
Cái cuộc họp khẩn cấp mà ông muốn đi dự, rõ ràng đã bị ông
quên khuấy đi. Nhưng anh chàng Hans thông minh có thật thông
minh như thế không? Bạn nghĩ sao?
a) Von Osten là một tay lừa đảo vô lương tâm. Ông ta đã dạy
cho con ngựa cái cách gõ móng, mặc dù con ngựa hoàn toàn
chả hiểu gì các bài toán được đưa ra.
b) Hans thật sự là một con vật rất thông minh và thêm nữa lại có
năng khiếu toán học. Giờ người ta đã chứng minh được rằng,
con ngựa thậm chí có thể tính nhanh hơn cả một số người.
c) Von Osten đã giúp thêm cho con ngựa. Thế nhưng ông thậm chí
không chủ tâm làm điều này – ông ta không hề biết chuyện đó.
bắt chước khi bị thầy giáo hỏi bài...
nhìn chung còn là một mánh rất tuyệt, bạn chú ý nhé, và nên
trả lời đúng, thì ông hài lòng đứng thẳng dậy. Ngoài ra, đây
chú cúi về phía trước mỗi lần ra bài toán cho cậu. Và khi Hans
minh. Cậu ta đã nhận ra rằng, ông thầy giáo của cậu luôn chăm
nữa”. Suy cho cùng thì Hans quả thật vẫn là một chàng thông
ngựa Hans lại, ông ta thấy con ngựa đột ngột “không biết tính
Oskar Pfungst, một nhà khoa học trẻ tuổi. Khi ông bịt mắt chú
Đáp án: c) Điều này đã được chứng minh vào năm 1907 bởi

Hãy thử thầy giáo của bạn
Ông thầy của bạn hiểu biết cỡ nào về các con vật thông minh?
Ông ấy có biết chúng ranh mãnh tới mức nào không? Hãy đố nhé:
1. Trong những năm 60 của thế kỷ trước, tiến sĩ Dorothy Megallon
sống tại tiểu bang Kentucky, USA, đã làm một chiếc ô tô riêng cho
con ngựa của bà. Xe có đủ chỗ cho ngựa ở phía trước, chứ không
phải ở khoang chứa đồ đằng sau đâu nghe! Sau đó nhà khoa học
đã tìm cách dạy cho ngựa lái xe. Chuyện gì đã xảy ra?
28

https://thuviensach.vn

a) Con ngựa hoàn toàn bị quá tải.
b) Con ngựa lái xe xuất sắc.
c) Sau khi bị cảnh sát phạt vì tội lái xe quá nhanh, con ngựa này
đã gây ra một tai nạn.
2. Những con khỉ đột trong vườn bách thú ở xứ Frankfurt (CHLB
Đức) rất thích xem ti vi. Chúng thích xem gì nhất?
a) Các bộ phim nhiều tập rẻ tiền
b) Các phim thú vật có hình ảnh khỉ đột.
c) Các chương trình thể thao với các kết quả về bóng đá.

NHÓM KHỈ BÊN KIA HỎI,
LIỆU CÁC ANH CÓ THỂ
PHỤ TRÁCH LUÔN GIỜ
PHÁT GIÙM CHO HỌ!

3. Năm 1913, ở thành phố Frankfurt có một bà tên là Môkel. Bà
này có một con chó biết làm tính bằng cách đẩy các viên trên bàn
tính. Nhưng con chó này thật sự thông minh tới mức nào?
a) N
 ó hoàn toàn chẳng thông minh. Nó chỉ biết rằng, 4 x 2 = 9
(hoặc là bằng 8 nhỉ?)
b) C
 ác nhà khoa học đã tìm ra rằng, con chó này đã giải quyết
được một số bài tính, nhưng nó hoàn toàn chẳng hiểu gì về
môn toán học.
c) Con chó có thể làm cả phép tính căn, và thậm chí đủ thông
minh để giúp con cái bà Mưkel làm bài tập toán về nhà.
4. Những người trông coi sở thú của San Diego, California, đã
dạy cho một con voi Ấn Độ biết dùng vòi cầm cọ và vẽ. Những bức
tranh đó đẹp đến mức nào?
29

https://thuviensach.vn

a) Đ
 ó là những tác phẩm bậc thầy, hoàn toàn có thể cạnh tranh
với nghệ thuật hiện đại. Ngày hôm nay, chúng được treo trong
những viện bảo tàng sang trọng nhất t...