3K5H
Mã số:

CTQG-2015

CHỈ ĐẠO THỰC HIỆN
THUẬN HỮU
TỔ CHỨC NỘI DUNG
LÊ QUỐC KHÁNH
PHAN HUY HIỀN
ĐINH NHƯ HOAN
PHẠM SONG HÀ
NGUYỄN NGỌC THANH
TỔ CHỨC BẢN THẢO
PHÒNG TƯ LIỆU - THƯ VIỆN, TRUNG TÂM THÔNG TIN
BIÊN SOẠN
HUY THẮNG, VŨ KIM, THẠC HÙNG
THU HÀ, PHƯƠNG MAI, NGÔ NHUNG, HẢI THANH,
LAN HƯƠNG, VIỆT HƯNG

5

LỜI NHÀ XUẤT BẢN
Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890 - 1969) là lãnh tụ vĩ đại của cách
mạng Việt Nam, nhà văn hóa lớn của thế giới, người thầy của báo chí
cách mạng Việt Nam... Người để lại cho chúng ta một di sản quý giá
với hệ thống quan điểm tư tưởng lý luận toàn diện và sâu sắc về
những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, trong đó có nhiều bài
báo sâu sắc, giàu tính chiến đấu. Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã
viết trong tác phẩm: Hồ Chí Minh - một con người, một dân tộc, một thời
đại, một sự nghiệp: “Hồ Chí Minh là nhà chiến lược, nhà lãnh đạo, nhà
tổ chức, đồng thời là nhà văn hóa, nhà báo, nhà thơ lớn. Người đã mở
đầu và góp phần quan trọng hiện đại hóa ngôn ngữ và câu văn Việt
Nam. Suốt đời, Hồ Chí Minh là người cầm bút chiến đấu trên mặt
trận văn hóa, báo chí, với một văn phong đa dạng nhiều sắc thái mà
nổi bật lên tính quần chúng, cách suy nghĩ và diễn đạt dân gian, dễ
hiểu, đi sâu vang vọng trong lòng người, gợi mở những tư tưởng lớn
lao, thúc đẩy những việc làm tốt đẹp, bằng những lời lẽ bình dị giầu
hình tượng, nói được điều lớn bằng chữ nhỏ”1.
Với nhiều bút danh khác nhau, nhà báo Hồ Chí Minh đã viết
hàng nghìn bài báo với phong cách đa dạng, phong phú, ngôn ngữ
uyển chuyển, linh hoạt thể hiện một trí tuệ uyên bác, một ý chí
chiến đấu mạnh mẽ, một cái tâm rộng lớn. Những bài viết của Chủ
tịch Hồ Chí Minh được đăng tải trên nhiều báo chí cách mạng trong

_______________
1. Phạm Văn Đồng: Hồ Chí Minh - Tinh hoa và khí phách của dân tộc,
Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2009, tr.207.

6

NHỮNG BÀI VIẾT CỦA BÁC HỒ TRÊN BÁO NHÂN DÂN

nước và quốc tế, trong đó có Báo Nhân Dân - cơ quan của Trung
ương Đảng Cộng sản Việt Nam, tiếng nói của Đảng, Nhà nước và
nhân dân Việt Nam.
Từ năm 1951 đến năm 1969, trải qua hai cuộc kháng chiến
chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, những bài báo của Người thể
hiện tầm nhìn chiến lược, những chủ trương đối nội, đối ngoại của
Người và Đảng ta. Mỗi bài báo của Người là vũ khí sắc bén kêu
gọi tinh thần yêu nước, thi đua sản xuất, thực hành tiết kiệm, dốc
toàn sức toàn lực của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân để đi đến
thắng lợi cuối cùng; ca ngợi tinh thần đoàn kết đấu tranh của các
dân tộc bị áp bức, sự giúp đỡ, tinh thần quốc tế vô sản trong sáng
của Liên Xô, Trung Quốc...; vạch rõ những âm mưu, thủ đoạn đen
tối của thực dân Pháp, đế quốc Mỹ trong cuộc chiến tranh xâm
lược Việt Nam và Đông Dương.
Nhằm giúp bạn đọc có thêm tư liệu về các bài viết của Chủ tịch
Hồ Chí Minh đăng trên Báo Nhân Dân trong những năm 1951 - 1969,
Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật xuất bản bộ sách Những bài
viết của Bác Hồ trên Báo Nhân Dân. Bộ sách tuyển chọn những bài
viết của Bác đăng trên Báo Nhân Dân từ năm 1951 đến năm 1969 và
được chia thành 3 tập:
Tập 1 bộ sách Những bài viết của Bác Hồ trên Báo Nhân Dân,
gồm 360 bài viết, được sắp xếp theo thứ tự thời gian đăng trên Báo
Nhân Dân từ năm 1951 đến năm 1954. Ngoài những bài viết đã được
công bố trong bộ sách Hồ Chí Minh Toàn tập, từ tập 7 đến tập 9 (Nhà
xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật xuất bản năm 2011), cuốn sách
giới thiệu 130 bài viết của Bác đăng trên Báo Nhân Dân với nhiều bút
danh khác nhau, lần đầu được sưu tầm, tuyển chọn, công bố.
Tuy đã có rất nhiều cố gắng, nhưng cuốn sách sẽ không tránh
khỏi những thiếu sót, mong bạn đọc góp ý để lần xuất bản sau được
hoàn chỉnh hơn.
Tháng 3 năm 2016
NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA - SỰ THẬT

7

LỜI GIỚI THIỆU
Thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II
của Đảng, ngày 11-3-1951, Báo Nhân Dân - Cơ quan Trung ương
của Đảng ta ra số đầu tiên. 65 năm qua, dưới sự lãnh đạo trực
tiếp, thường xuyên của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bộ Chính trị,
Ban Bí thư, Báo Nhân Dân luôn xứng đáng là cơ quan ngôn
luận Trung ương của Đảng Cộng sản Việt Nam, tiếng nói của
Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam; ngọn cờ chính trị tư tưởng của Đảng trên mặt trận báo chí nước ta; cầu nối
giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, là người bạn tin cậy của
đồng bào và chiến sĩ cả nước và là cuốn biên niên sử của cách
mạng Việt Nam.
Chủ tịch Hồ Chí Minh - Anh hùng giải phóng dân tộc,
Danh nhân văn hóa thế giới, là Người khai sinh nền báo chí
cách mạng Việt Nam. Suốt 19 năm (từ năm 1951 đến 1969) Bác
Hồ dành cho tờ báo của Đảng sự quan tâm rất đặc biệt. Người
chú ý theo dõi và đọc báo Đảng hàng ngày, nhắc nhở phê bình
khi báo có thiếu sót, khuyết điểm, động viên khen ngợi lúc báo
có thành tích và chỉ rõ: "Tờ báo Đảng như những lớp huấn luyện
giản đơn thiết thực và rộng khắp. Nó dạy chúng ta những điều cần
biết làm tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo và công tác. Hàng ngày nó
giúp nâng cao trình độ chính trị và năng suất công tác của chúng ta".

8

NHỮNG BÀI VIẾT CỦA BÁC HỒ TRÊN BÁO NHÂN DÂN

Thống kê bước đầu, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sử dụng gần
ba mươi bút danh để viết hơn 1.200 bài đăng trên báo Đảng.
Với lối viết ngắn gọn và đại chúng; sinh động và sâu sắc; hiện
đại và giản dị, đậm nét tư duy biện chứng hòa quyện nhuần
nhuyễn với bản sắc văn hóa Việt Nam, những bài báo của
Người không chỉ thu hút sự quan tâm của bạn đọc qua các thời
kỳ, có tính tôn chỉ, định hướng của tờ báo mà còn giúp Báo
Nhân Dân trở thành tờ báo thể hiện hệ thống những tư tưởng,
quan điểm chỉ đạo, hành động của Đảng, của Bác Hồ ở mọi thời
kỳ cách mạng. Những bài viết của Người với văn phong giản dị
song lại có tác động trực tiếp đến hoạt động tổ chức và lãnh đạo
của cấp ủy, chính quyền các cấp, phản ánh đúng thực tiễn đời
sống chiến đấu, lao động hằng ngày của cán bộ, chiến sĩ, nhân
dân ta. Trước những thời điểm mang tính bước ngoặt lịch sử,
Báo Nhân Dân lại được đăng những bài viết quan trọng của
Chủ tịch Hồ Chí Minh thể hiện quan điểm của Đảng cầm quyền
với những vấn đề mới và trọng đại của đất nước; về Đảng và
công tác xây dựng Đảng; về đường lối lãnh đạo kháng chiến; về
phong trào thi đua yêu nước; về những tấm gương anh hùng và
chiến sĩ thi đua tiêu biểu trong kháng chiến nhằm huy động sức
mạnh toàn dân, toàn diện, khẳng định niềm tin vào khối đại
đoàn kết toàn dân; về sự ủng hộ của các nước dân chủ nhân
dân và bạn bè thế giới đối với cuộc kháng chiến của ta; về
phong trào giải phóng dân tộc ở các thuộc địa... Với tầm nhìn
chiến lược, những bài viết của Người như vũ khí tấn công trực
diện vạch trần tội ác, âm mưu thủ đoạn đen tối của kẻ thù và
bọn tay sai; đồng thời, phân tích một cách biện chứng về thế
thua tất yếu của thực dân Pháp và can thiệp của đế quốc Mỹ
trên chiến trường ba nước Đông Dương...
Chào mừng thành công Đại hội lần thứ XII của Đảng Cộng
sản Việt Nam và hưởng ứng Cuộc vận động Học tập và làm theo

9

LỜI GIỚI THIỆU

tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, thực hiện Nghị quyết Hội nghị
Trung ương 4 (khóa XI) về xây dựng Đảng; nhân kỷ niệm 65
năm ngày Báo Nhân Dân ra số đầu (11-3-1951 – 11-3-2016) và
bày tỏ lòng biết ơn của các thế hệ cán bộ, phóng viên Báo Nhân
Dân đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu; Ban Biên tập Báo
Nhân Dân phối hợp với Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật
xuất bản bộ sách Những bài viết của Bác Hồ trên Báo Nhân Dân.
Bộ sách tuyển chọn những bài viết nhằm giới thiệu với bạn đọc
một cách hệ thống trên cơ sở có xuất xứ để đảm bảo tính xác
thực của các tài liệu, tư liệu hình ảnh. Với mục tiêu cung cấp
và khai thác có hiệu quả những giá trị của khối tài liệu, tư liệu,
hình ảnh gốc đã và đang được lưu giữ tại Báo Nhân Dân; đồng
thời, tham khảo đối chiếu và sưu tầm, bổ sung những tư liệu
hình ảnh có liên quan ở một số bảo tàng và các cơ quan lưu trữ
quốc gia.
Hy vọng bộ sách sẽ là nguồn tư liệu bổ ích cho việc
nghiên cứu và phát huy di sản tư tưởng Hồ Chí Minh trong
công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Trong quá
trình soạn thảo không tránh khỏi sơ suất, mong quý bạn đọc
góp ý, phê bình.
Xin trân trọng cảm ơn!
THUẬN HỮU
ỦY VIÊN TRUNG ƯƠNG ĐẢNG
TỔNG BIÊN TẬP BÁO NHÂN DÂN

10

NHỮNG BÀI VIẾT CỦA BÁC HỒ TRÊN BÁO NHÂN DÂN

11

1951
PHONG TRÀO MUA CÔNG TRÁI
Phong trào mua công trái lại là một dịp để chứng tỏ lòng
nồng nàn yêu nước của đồng bào ta.
Như ở Tuyên Quang, vì cán bộ chính quyền và đoàn thể
khéo tuyên truyền, giải thích, cổ động và tổ chức, cho nên đồng
bào người giàu cũng như người nghèo, đều hiểu rõ và hăng hái
thi đua mua công trái. Trong dịp này, đồng bào có những cử
chỉ rất cảm động. Vài thí dụ:
Hai em nhi đồng bán báo đã đưa hết cả số tiền tích trữ được
trong mấy năm để mua công trái, một em mua 8.000đ, một em
mua 12.000đ.
Một bà cụ ở mướn, đã dốc tất cả số tiền mồ hôi nước mắt từ
ngày bắt đầu kháng chiến đến nay để mua công trái.
Ông Hồi Xuân Viện đã mua gần hai triệu đồng (2.000.000đ);
cô Liên Phương hơn triệu đồng (1.000.000đ), v.v.. Vì vậy đồng bào
tỉnh Tuyên đã được Hồ Chủ tịch khen ngợi.
Ở Tuyên Quang như thế, chắc ở các tỉnh khác, chắc khắp cả
nước đều như thế. Vì đồng bào đã hiểu thấu lời của Hồ Chủ
tịch: Mua công trái là một việc đã ích cho nước (giúp kháng chiến),
lại lợi cho nhà (Chính phủ sẽ trả vốn và lãi).

12

NHỮNG BÀI VIẾT CỦA BÁC HỒ TRÊN BÁO NHÂN DÂN

Cán bộ địa phương cần ghi nhớ lời Hồ Chủ tịch dạy: "Phải cố
gắng thi đua mua công trái. Nhưng đồng thời chớ để cạn vốn
tăng gia sản xuất của nhân dân".
Mong rằng các tỉnh nhớ gửi dần dần kết quả việc bán công
trái để đăng lên báo Nhân Dân.
C.B.
- Báo Nhân Dân, số 1,
ngày 11-3-1951, tr.8.
- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật
Hà Nội, 2011, t.7, tr.52.

13

NGƯỜI ĐẢNG VIÊN ĐẢNG LAO ĐỘNG
VIỆT NAM PHẢI THẾ NÀO?
Thế nào mới xứng đáng là người đảng viên Đảng Lao động
Việt Nam?
Tuyên ngôn của Đảng đã trả lời rõ câu ấy:
Đảng Lao động Việt Nam sẽ gồm những công nhân, nông
dân và lao động trí óc yêu nước nhất, hăng hái nhất, cách mệnh
nhất. Nó sẽ gồm những người kiên quyết phụng sự Tổ quốc,
phụng sự nhân dân, phụng sự lao động, những người chí công vô
tư, làm gương mẫu trong công cuộc kháng chiến kiến quốc.
Như thế là rõ.
Ai mà không như thế, thì không xứng đáng là người đảng
viên Đảng Lao động Việt Nam.
Làm gương mẫu thế nào?
Nói chung, thì người đảng viên ở bất kỳ đâu, bất kỳ làm việc
gì, bất kỳ địa vị nào và hoàn cảnh nào, cũng phải luôn luôn:
- Đặt lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân lên trên hết,
trước hết.
- Phải ra sức tham gia công việc kháng chiến.
- Phải gần gũi dân chúng, thương yêu, giúp đỡ dân chúng,
tổ chức và lãnh đạo dân chúng.
- Phải giữ vững đạo đức cách mệnh, là chí công vô tư.

14

NHỮNG BÀI VIẾT CỦA BÁC HỒ TRÊN BÁO NHÂN DÂN

Nói riêng từng người, thì đảng viên quân nhân:
- Phải luôn luôn giữ gìn kỷ luật, và quý trọng, tiết kiệm của
công.
- Phải ra sức học tập chính trị và quân sự.
- Phải thương yêu anh em trong đội và dân chúng.
- Phải thi đua giết giặc, lập công.
Đảng viên công nhân:
- Phải cố gắng học tập chính trị, văn hóa và trau dồi kỹ thuật.
- Phải thi đua tiết kiệm nguyên liệu, tăng năng suất.
- Phải giúp anh em cùng tiến bộ.
Đảng viên nông dân:
- Phải cố học tập chính trị và văn hóa.
- Phải ra sức hoạt động trong nông hội và ở địa phương mình.
- Phải thi đua tăng gia sản xuất, làm cho quân và dân ta no
cơm ấm áo.
Đảng viên trí thức:
- Phải gần gũi, học tập và giúp đỡ quần chúng công nông.
Phải "công nông hoá".
- Phải cố thực hiện và giúp anh chị em thực hiện Cần, Kiệm,
Liêm, Chính.
Nói tóm lại: Người đảng viên - dù công tác to hay nhỏ, địa
vị cao hay thấp - ở đâu cũng phải làm gương mẫu cho quần
chúng.
Mỗi đảng viên là một người thay mặt cho Đảng trước quần
chúng, để giải thích chính sách của Đảng và của Chính phủ cho
quần chúng hiểu rõ và vui lòng thi hành. Mà muốn cho quần
chúng hăng hái thi hành, thì người đảng viên ắt phải xung
phong làm gương mẫu để quần chúng bắt chước, làm theo.
Mà muốn cho quần chúng nghe lời mình, làm theo mình,
thì người đảng viên, từ việc làm, lời nói cho đến cách ăn ở, phải

15

NGƯỜI ĐẢNG VIÊN ĐẢNG LAO ĐỘNG VIỆT NAM...

thế nào cho dân tin, dân phục, dân yêu. Thế là làm cho dân tin
Đảng, phục Đảng, yêu Đảng và làm theo chính sách của Đảng
và của Chính phủ.
Đảng viên nào không được dân tin, dân phục, dân yêu thì
chưa xứng đáng là một người đảng viên của Đảng Lao động
Việt Nam.
Vì vậy, mỗi đảng viên phải luôn luôn cố gắng.
C.B.
- Báo Nhân Dân, số 2,
ngày 25-3-1951, tr.3.
- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd,
t.7, tr.54-55.

16

ĐỂ HIỂU CHIẾN LƯỢC
Điều thứ 1 trong Chính cương của Đảng là: Kháng chiến đến
thắng lợi hoàn toàn.
Để kháng chiến thắng lợi hoàn toàn, trước hết tất cả đảng
viên, cán bộ, bộ đội và nhân dân đều phải luôn luôn ghi nhớ
rằng: Kháng chiến nhất định thắng lợi nhưng cũng nhất định
phải trường kỳ và gian khổ.
Hiểu thấu như thế, thì mọi công việc mới làm đúng, và
tránh khỏi những xu hướng sai lầm như: cầu an, chủ quan,
khinh địch, v.v..
Đồng thời, mọi người cần phải hiểu chiến lược của ta.
Cuộc kháng chiến của ta có nhiều chỗ giống cuộc kháng
chiến của nhân dân Trung Quốc chống Nhật, chống Tưởng
ngày trước. Vì vậy, ta có thể tùy điều kiện thiết thực của ta mà
áp dụng chiến lược của nhân dân Trung Quốc (tức là chiến
lược Mao Trạch Đông).
Chiến lược ấy gồm có 10 điểm như sau:
1. Trước đánh bọn địch lẻ tẻ và yếu. Sau đánh bọn địch tập
trung và mạnh.
2. Trước chiếm lấy những thành thị nhỏ và vừa vừa, và
những làng mạc to. Sau lấy những thành thị to.
3. Mục đích chính của ta là tiêu diệt sinh lực của địch,

ĐỂ HIỂU CHIẾN LƯỢC

17

chứ không cốt tranh lấy hoặc đóng giữ các thành thị và các
địa phương. Đánh chiếm hoặc đóng giữ thành thị và địa
phương là kết quả của sự tiêu diệt sinh lực địch, cho nên
thường phải đánh đi đánh lại mấy lần, cuối cùng mới giữ
được hoặc chiếm được.
4. Trong mỗi trận đánh, ta phải tập trung binh lực của ta
gấp 2, gấp 3, gấp 4, có khi gấp 5, gấp 6 binh lực của địch; bao
vây tứ phía địch, cốt tiêu diệt hết địch, không để thoát tên nào.
Khi gặp tình hình đặc biệt, thì tập trung toàn lực của ta
đánh mặt chính và một bên hoặc hai bên sườn của địch, để tiêu
diệt một bộ phận và đánh tan một bộ phận của địch, đặng ta có
thể mau chóng chuyển sang đánh bộ phận khác của địch.
Phải tránh những trận lợi không bù hại, hoặc được thua
ngang nhau.
Như vậy, xem chung (nói về số quân) thì thế ta yếu. Nhưng
xem riêng từng mỗi chiến dịch, thì thế ta rất mạnh, nhất định ta
thắng. Rồi dần dần ta sẽ chuyển thành thế mạnh chung, cho
đến khi tiêu diệt hết địch.
5. Không chuẩn bị đầy đủ, thì không đánh.
Không chắc thắng, thì không đánh.
Mỗi lần đánh, ắt phải chuẩn bị, ắt phải nắm chắc thắng lợi
khi đã so sánh điều kiện của địch và của ta.
6. Phải nâng cao trong bộ đội cái tinh thần dũng cảm,
không sợ khó nhọc, không sợ hy sinh, chiến đấu dẻo dai.
(Trong một thời gian ngắn, tiếp tục đánh luôn mấy trận).
7. Ra sức đánh vận động để tiêu diệt sinh lực địch. Đồng thời
cũng chú trọng đánh trận địa, để tranh lấy cứ điểm và thành thị của
địch. (Ở ta hiện nay, phát triển du kích rộng rãi là nhiệm vụ chủ
yếu. Dần dần mới theo đúng như Trung Quốc được).
8. Ở những cứ điểm và thành thị, sức địch yếu, thì ta kiên

18

NHỮNG BÀI VIẾT CỦA BÁC HỒ TRÊN BÁO NHÂN DÂN

quyết đánh lấy cho kỳ được. Những nơi sức địch vừa vừa, thì
ta chọn dịp tốt mà đánh lấy. Những chỗ địch giữ gìn kiên cố, ta
phải chờ điều kiện chín muồi mới đánh lấy.
9. Dùng toàn bộ vũ khí và nhân viên của địch mà bổ sung
cho ta. Cái nguồn chính về sức người và sức của cho ta, là ở
mặt trận. (Tức là chiếm lấy của địch mà dùng).
10. Phải khéo lợi dụng những ngày giờ giữa chiến dịch
này đến chiến dịch khác, để nghỉ ngơi, chỉnh đốn và huấn
luyện bộ đội. Không nên nghỉ ngơi quá lâu. Không nên để
cho địch lấy lại được hơi thở. (Song cố nhiên quân ta cũng
phải có thì giờ mà thở).
Chiến lược ấy xây dựng trên nền tảng nhân dân chiến
tranh, quân và dân đoàn kết nhất trí, cán bộ và binh sĩ đoàn
kết nhất trí, đẩy mạnh địch vận để làm tan rã quân địch, đẩy
mạnh công tác chính trị trong bộ đội.
Ta phải học tập tư tưởng chiến lược Mao Trạch Đông và
khôn khéo áp dụng vào hoàn cảnh nước ta. Được như thế, nhất
định chúng ta sẽ thắng.
C.B.
- Báo Nhân Dân, số 4,
ngày 15-4-1951, tr.2.
- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd,
t.7, tr.60-62.

19

HŨ GẠO KHÁNG CHIẾN
CỦA PHỤ NỮ NGÂN SƠN
Từ tháng 1 đến tháng 3 năm nay, phụ nữ Ngân Sơn (Bắc
Kạn) đã góp được 2.230 ống gạo tiết kiệm. Mỗi ống là 7 lạng. Thế
là mỗi tháng, phụ nữ Ngân Sơn đã góp được 1.061 kilô gạo.
Thành tích ấy đã được Hồ Chủ tịch ban khen.
Nhiều nơi khác cũng có hũ gạo tiết kiệm, nhưng kết quả
không được mấy. Thí dụ ở Bắc Kạn, các huyện:
Chợ Rã chỉ được

132 kilô.

Chợ Đồn

-

138 -

Bạch Thông -

304 -

Thành tích ít là vì cán bộ phụ nữ
- không biết giải thích rõ ràng cách làm và ý nghĩa của hũ
gạo kháng chiến để ai cũng hiểu rõ và vui lòng làm.
- không kiên gan, không chịu khó, "đánh trống bỏ dùi", làm
được ít lâu lại bỏ.
- không thường xuyên khuyến khích nhắc nhở các gia đình.
Thậm chí có khi lười không đi thu, để gạo mốc hỏng, hoặc bị
chuột ăn, cho nên các gia đình không vui lòng tiếp tục.
- cán bộ thanh niên và Hội Nông dân cứu quốc không giúp
cán bộ phụ nữ làm việc đó.

20

NHỮNG BÀI VIẾT CỦA BÁC HỒ TRÊN BÁO NHÂN DÂN

Ý NGHĨA CỦA HŨ GẠO KHÁNG CHIẾN
Đó là một cách thực hiện chữ Kiệm mà Hồ Chủ tịch luôn
luôn dạy bảo chúng ta.
Do hũ gạo kháng chiến mà mỗi ngày, mỗi bữa, nhân dân
nhớ đến bộ đội, bộ đội nhớ đến nhân dân, cảm tình giữa quân
và dân càng thêm mặn mà.
Đó là một cách giúp cho tăng gia sản xuất.
Riêng ở Bắc Bộ, nếu 185 huyện đều làm được như Ngân
Sơn, thì mỗi năm sẽ tiết kiệm được 2.500 tấn gạo, đủ nuôi
125.000 người trong một tháng.
Nếu các cơ quan và bộ đội cũng đều có hũ gạo kháng chiến,
thì sẽ đủ nuôi 200.000 người trong một tháng.
Do đó, mỗi năm Chính phủ sẽ tiết kiệm được mấy trăm
triệu đồng về lương thực, và thêm số tiền ấy vào những việc ích
lợi chung cho quân đội và nhân dân.
Thế là hũ gạo kháng chiến sẽ giúp ích nhiều cho kháng
chiến và kiến quốc.
CÁCH LÀM HŨ GẠO KHÁNG CHIẾN
1- Trước hết, cán bộ phải giải thích cho mọi người (nhất là
chị em phụ nữ) hiểu thật rõ ý nghĩa và lợi ích của hũ gạo
kháng chiến.
2- Cán bộ và mọi người phải hiểu rõ đó là một việc giản
đơn, dễ làm, nhưng phải làm lâu dài, bền bỉ, làm hàng ngày,
hàng tháng, hàng năm.
Thí dụ: Nhà có hai người ăn, thì mỗi bữa khi cho gạo vào
nồi, chỉ bớt lại nửa cốc (cốc nhỏ uống nước), bỏ vào một cái hũ
hoặc một cái ống (chứ không phải lấy gạo ở bồ).

21

HŨ GẠO KHÁNG CHIẾN CỦA PHỤ NỮ NGÂN SƠN

Nhà 4 người thì bớt một cốc. Nhà 6 người thì bớt một cốc
rưỡi, v.v..
Mỗi nhà, mỗi bữa chỉ cần tiết kiệm một số gạo rất ít, không
thấm vào đâu, cho nên dễ làm.
Nhưng "góp gió thành bão", nhà nào cũng làm cho nên số
gạo cộng lại khá nhiều.
Mấy điểm cần phải chú ý là:
- Cán bộ đi thu gạo phải đúng ngày.
- Cất đặt phải cẩn thận, chớ để gạo hỏng.
- Việc dùng gạo phải rất minh bạch, tuyệt đối tránh lạm
dụng, tránh bừa bãi.
- Mỗi cơ quan, bộ đội, mỗi địa phương, mỗi tháng tiết kiệm
được bao nhiêu, phải báo cáo cho quần chúng biết.
Việc làm hũ gạo kháng chiến rất giản đơn mà ích lợi thì to lớn.
Mong rằng các cơ quan, bộ đội và địa phương đều cố gắng thi
đua làm hũ gạo kháng chiến như đồng bào Ngân Sơn.
C.B.
- Báo Nhân Dân, số 5,
ngày 22-4-1951, tr.2.
- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd,
t.7, tr.63-65.

22

ĐẢNG LAO ĐỘNG VIỆT NAM
VỚI LAO ĐỘNG TRÍ ÓC
Tuyên ngôn của Đảng nói:
"Đảng Lao động Việt Nam sẽ gồm những công nhân, nông
dân và lao động trí óc yêu nước nhất, hăng hái nhất, cách mạng
nhất". Và: "Lao động trí óc cần được khuyến khích giúp đỡ, phát
triển tài năng".
Hai câu ấy đủ đập tan những lời bịa đặt đê hèn của bọn đế
quốc và lũ phản động. Chúng thường vu rằng: Những đảng
theo chủ nghĩa Mác - Lênin xem khinh trí thức.
Thật ra, chính bọn chúng lợi dụng trí thức, nô dịch trí thức
và áp bức trí thức. Những người đại trí thức, thí dụ như ông
Quyri (Curie)* bị Chính phủ Mỹ "tẩy chay", bị Chính phủ Pháp
cất chức. Đó là chứng cớ rõ ràng.
Chỉ có giai cấp công nhân mới thật yêu chuộng trí thức.
Những người lao động trí óc được đặc biệt trọng đãi ở Liên Xô
và ở các nước dân chủ mới. Đó cũng là chứng cớ rõ ràng.
Lao động trí óc là ai? Là thầy giáo, thầy thuốc, kỹ sư, những
nhà khoa học, văn nghệ, những người làm bàn giấy, v.v..
_______________
* Pierre Curie: Nhà vật lý người Pháp. Năm 1903, ông cùng vợ là
Marie Curie và Henri Bequerel nhận giải Nobel về vật lý (BT).

ĐẢNG LAO ĐỘNG VIỆT NAM VỚI LAO ĐỘNG TRÍ ÓC

23

Nhiệm vụ của giai cấp công nhân và nhân dân Việt Nam
hiện nay là kháng chiến và kiến quốc.
Để hoàn thành nhiệm vụ ấy, ngoài việc quân sự ắt phải
phát triển kinh tế. Cho nên cần có những người chuyên môn
thông thạo về công nghệ và nông nghiệp.
Cần phát triển giao thông vận tải, cho nên cần có những kỹ
sư thông thạo về việc đắp đường, bắc cầu.
Cần giữ gìn sức khoẻ của dân, cho nên cần có thầy thuốc.
Cần đào tạo cán bộ cho mọi ngành hoạt động, cho nên cần có
thầy giáo, v.v..
Do đó, lao động trí óc có nhiệm vụ rất quan trọng trong sự
nghiệp kháng chiến, kiến quốc, trong công cuộc hoàn thành
dân chủ mới để tiến đến chủ nghĩa xã hội.
Ở đây, cũng nên nêu một điểm: Chúng ta có quyền tự hào
rằng: Những người lao động trí óc ở Việt Nam đều đứng trong
hàng ngũ kháng chiến. Khác hẳn với Pháp trong thời kỳ bị Đức
xâm chiếm: Trong số 32.026 Pháp gian bị xử án, một bộ phận
lớn là trí thức. (Hiện nay trong tầng lớp trí thức Pháp, nhiều
người đã giác ngộ, đứng vào hàng ngũ dân chủ và nhân dân.
Họ tỏ thái độ rất trung thành, kiên quyết đấu tranh cho hòa
bình và độc lập của nước Pháp).
Ngày nay, chúng ta phải làm hai việc nhằm một mục đích:
Một là đào tạo những trí thức mới trong công nông.
Hai là cải tạo những trí thức hiện có.
Dùng hai chữ "cải tạo" thì không khỏi mếch lòng những bạn
trí thức quá giàu lòng tự ái. Nhưng chúng ta phải thật thà nhận
rằng: Về chuyên môn và trong mức nào đó, thì anh chị em trí
thức khá. Song vì ngày trước, anh chị em đã bị giáo dục trong
đường lối và khuôn khổ thực dân và phong kiến, cho nên tư
tưởng và lề lối làm việc của anh chị em không khỏi ảnh hưởng

24

NHỮNG BÀI VIẾT CỦA BÁC HỒ TRÊN BÁO NHÂN DÂN

của thực dân và phong kiến. Điều đó không phải lỗi tại anh chị
em. Dù sao, thoát khỏi cái xiềng xích của ảnh hưởng ấy thì tài
năng của trí thức ta sẽ tiến bộ vượt bực, sẽ rất ích lợi cho Tổ
quốc, cho nhân dân, vì nó sẽ hợp với nhiệm vụ mới, tinh thần
mới, xã hội mới của nước ta.
Muốn đạt mục đích ấy, trí thức ta cần cải tạo tư tưởng, sửa
đổi lề lối làm việc.
Đào tạo trí thức mới.
Cải tạo trí thức cũ.
Công nông trí thức hóa.
Trí thức công nông hóa.
Nghĩa là công nông cần học tập văn hóa để nâng cao trình
độ tri thức của mình, trí thức cần gần gụi công nông và học tập
tinh thần, nghị lực, sáng kiến và kinh nghiệm của công nông.
Đó là nhiệm vụ chung và cần kíp, mà chúng ta phải cùng
nhau cố gắng làm cho kỳ được.
C.B.
- Báo Nhân Dân, số 6,
ngày 1-5-1951, tr.2.
- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd,
t.7, tr.71-73.

25

KINH TẾ LIÊN XÔ THÀNH CÔNG LỚN
Ngày 9 tháng 5 năm 1945 là ngày Liên Xô chiến thắng phát
xít Đức, chấm dứt chiến tranh ở châu Âu.
Để kỷ niệm ngày 9 tháng 5, chúng tôi nói qua những thành
tích xây dựng kinh tế hòa bình của Liên Xô từ sau cuộc Chiến
tranh thế giới thứ hai đến nay.
Trước khi nói đến kinh tế Liên Xô, nên nói qua kinh tế của
phe đế quốc, để so sánh cho dễ.
Bọn đế quốc mong dùng chiến tranh để tránh kinh tế khủng
hoảng. Song kinh tế khủng hoảng lại càng sâu sắc, vì chúng
chuẩn bị chiến tranh. Vài thí dụ:
MỸ - Trong 5 năm sau cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai,
Mỹ tiêu hết 125.000 triệu đồng về binh bị (đổ đồng mỗi năm
25.000 triệu).
Năm nay, tiêu hết 48.200 triệu (so với năm trước chiến
tranh, gấp 50 lần).
Từ nửa năm nay đến nửa năm sau: 71.600 triệu, tức là 83
phần trăm tổng ngân sách Mỹ.
Mỗi người dân Mỹ, bất kỳ già trẻ, gái trai, mỗi năm phải
gánh vác 471 đôla, trong lúc mỗi người công nhân thường ở
Mỹ mỗi tháng chỉ được 140 đôla tiền công. Thế là mỗi năm,
mỗi công nhân Mỹ phải nộp cho Chính phủ gần ba tháng
rưỡi tiền công.

26

NHỮNG BÀI VIẾT CỦA BÁC HỒ TRÊN BÁO NHÂN DÂN

Đầu năm nay, Tổng thống Mỹ đã phải nhận rằng: “Từ nay,
nhân dân Mỹ phải làm nhiều việc hơn nữa, phải nộp thuế nặng
hơn nữa”.
Sự thật là nhân dân ngày càng khổ, vì giá sinh hoạt ngày
càng cao.
ANH - Về tình hình kinh tế nước Anh, chỉ lấy việc sau này
đủ chứng tỏ:
Hạ tuần tháng 4 vừa qua, ba bộ trưởng Chính phủ Anh từ
chức. Một bộ trưởng nói: “Vì theo chính sách chiến tranh của
Mỹ mà Chính phủ Anh tiêu về binh bị quá nhiều tiền, nhân dân
Anh sẽ gánh vác không nổi. Chính sách ấy rất tai hại cho kinh
tế nước Anh...”.
Một bộ trưởng khác nói: “Hiện nay, ở nước Anh, nguyên
liệu ngày càng thiếu. Đồ dùng ngày càng hiếm. Năng suất ngày
càng giảm. Thời giờ làm việc ngày càng dài. Mức sinh hoạt
ngày càng thấp”.
Các báo chí cũng nói: “Năm nay là năm bi đát nhất cho
nước Anh, kinh tế đang bước vào khủng hoảng”.
Hiện nay, mỗi tuần, 10 người Anh chỉ được phép mua
chừng 1 cân thịt. Các thức ăn khác cũng bị hạn chế.
PHÁP - Năm nay, Pháp tiêu về binh bị 850.000 triệu, tiêu
cho cuộc chiến tranh xâm lược ở Việt Nam 236.000 triệu.
Thế là nhân dân Pháp, từ trẻ con mới đẻ đến người già bạc
đầu, mỗi người đều phải góp 21.250 phrăng cho phí tổn binh bị,
đó là chưa kể các thứ thuế khác. Sinh hoạt ngày càng khó, thuế
má ngày càng nặng. Vì vậy, tháng 3 vừa rồi, nhiều học sinh
Pháp đã bãi khóa, và công nhân đã bãi công.
Tình hình kinh tế Liên Xô khác hẳn.
Cuối năm 1950, Liên Xô đã hoàn thành kế hoạch 5 năm lần
thứ tư. Kế hoạch này chỉ 4 năm và 3 tháng đã làm xong.

KINH TẾ LIÊN XÔ THÀNH CÔNG LỚN

27

Chẳng những kế hoạch làm sớm được 9 tháng, mà tính đổ
đồng, đã làm quá mức 2 phần trăm. Sau đây là những
thành tích:
CÔNG NGHIỆP - So với năm 1949, thì công nghiệp nặng và
công nghiệp nhẹ tăng hơn 23 phần trăm.
KỸ THUẬT - Do sáng kiến công nhân, năm 1950, Liên Xô
đã chế tạo ra hơn 400 thứ máy móc mới. Nhờ đó mà tiết kiệm
được rất nhiều nguyên liệu, năng suất tăng cao, và nhiều công
việc nặng nhọc do máy móc làm thay cho người.
NÔNG NGHIỆP - Lúa rất được mùa. Bông được 3.700.000
tấn.
Đất trồng trọt hơn năm 1949 là 6.600.000 mẫu tây.
Các nông trường có hơn 1.926.000 máy cày, máy gặt.
9 phần 10 ruộng đất cày bằng máy, 5 phần 10 gặt bằng máy.
Các nông trường có:
57.200.000 trâu bò,
24.100.000 lợn,
99.000.000 cừu,
13.700.000 ngựa.
SỐ CÔNG NHÂN - Vì kinh tế phát triển mạnh, số công
nhân tăng thêm. So với năm 1949, thì năm 1950, số công nhân
tăng thêm 2 triệu người. Tổng cộng là 39.200.000 công nhân.
494.000 thanh niên đã tốt nghiệp ở các trường công nghiệp
và thương nghiệp.
7.000.000 công nhân đã tham gia các lớp học để nâng cao
trình độ kỹ thuật của mình.
So với năm 1949, năng suất lao động đã cao thêm từ 12 đến
19 phần trăm.
VĂN HÓA, XÃ HỘI - Năm 1950, các trường tiểu học và
trung học có 37.000.000 học sinh và 1.600.000 giáo viên.

28

NHỮNG BÀI VIẾT CỦA BÁC HỒ TRÊN BÁO NHÂN DÂN

Trong 880 trường đại học có 1.247.000 học sinh (tính cả
những người lấy bài về nhà học).
21.000 nhà khoa học đã thành danh, sau một thời gian
nghiên cứu thêm ở các viện khoa học.
Nhà thương, rạp hát, công viên, nhà ở, nơi nghỉ mát, vân
vân cũng tăng thêm nhiều.
Năm 1950, hơn 39 triệu công nhân và công chức được đi
nghỉ hè, ít nhất là hai tuần lễ; trong thời gian nghỉ vẫn được ăn
lương.
SỰ TIÊU THỤ CỦA NHÂN DÂN - Từ ngày 1 tháng 3 năm
1950, Liên Xô lại giảm giá các thứ hàng hóa từ 15 đến 45 phần
trăm. Từ sau ngày chiến tranh, giảm giá lần này là lần thứ ba.
Nhờ giá rẻ, sự tiêu thụ của nhân dân tăng rất nhiều, thí dụ:
Các thức ăn tăng
35 phần trăm.
Vải vóc tăng
36 phần trăm.
Máy hát tăng
45 phần trăm.
Máy chụp ảnh tăng
40 phần trăm.
Xe đạp tăng
44 phần trăm.
*
Năm 1946, khi bắt đầu kế hoạch 5 năm lần thứ tư, đồng chí
Xtalin kêu gọi nhân dân Liên Xô:
“Trong một thời gian ngắn, chúng ta phải hàn gắn những vết
thương mà quân địch đã làm hại nước ta, phải khôi phục sự phát
triển của kinh tế quốc dân ngang với mực trước chiến tranh để
trong tương lai gần đây, vượt qua mực ấy rất nhiều”.
Toàn dân Liên Xô đã thi đua hưởng ứng lời kêu gọi ấy.
Chẳng những hoàn thành kế hoạch, mà còn hoàn thành sớm và
vượt quá mực đã định.

29

KINH TẾ LIÊN XÔ THÀNH CÔNG LỚN

Trong khi kinh tế của phe tư bản đế quốc do Mỹ cầm đầu
đang đi đến chỗ “sơn cùng thủy tận”, thì kinh tế của chủ nghĩa
xã hội ngày càng phát triển, càng vững chắc. Đó là một chứng
cớ tỏ rõ bên nào suy, bên nào thịnh.
Kinh tế Liên Xô thịnh vượng, chẳng những nhân dân Liên
Xô sung sướng, mà lại có ảnh hưởng lớn khắp thế giới.
Liên Xô thịnh vượng tức là thành trì cách mạng, thành trì
dân chủ và hòa bình thế giới càng vững chắc.
Liên Xô thịnh vượng thì càng khuyến khích lòng tự tin và
chí hăng hái của nhân dân các nước dân chủ mới, gồm cả Việt
Nam ta.
Do sự thành công vẻ vang của kế hoạch 5 năm lần thứ tư,
nhân dân Liên Xô đã cho ta thấy rằng: Toàn dân hăng hái thi đua,
thì nhất định thắng lợi.
Chúng ta thành thật chúc mừng nhân dân Liên Xô, đồng
thời chúng ta cố gắng theo gương thi đua của nhân dân Liên
Xô, và chúng ta chắc rằng:
Kháng chiến nhất định thắng lợi.
Kiến quốc nhất định thành công.
C.B.
Báo Nhân Dân, số 7,
ngày 7-5-1951, tr.3.

30

TỰ PHÊ BÌNH
Dao có mài, mới sắc.
Vàng có thui, mới trong.
Nước có lọc, mới sạch.
Người có tự phê bình, mới tiến bộ. Đảng cũng thế.
TỰ PHÊ BÌNH LÀ GÌ? Là thật thà nhận, công khai nhận
trước mặt mọi người những khuyết điểm của mình để tìm cách
sửa chữa.
Điều đó nói thì dễ, nhưng làm thì khó. Khó là vì người ta
hay có lòng tự ái. Thừa nhận cái sai, cái dốt, cái kém của mình,
thì sợ mất thể diện, mất uy tín, mất địa vị.
Đó là lòng tự ái dại dột, khác nào có bệnh mà giấu bệnh.
Giấu bệnh, thì càng ngày bệnh càng nặng, đến khi quá nặng
không chữa được nữa, thì chết. Giấu khuyết điểm thì khuyết
điểm càng ngày càng to, đến khi to quá, không sửa chữa được
nữa, thì mọi việc đều hỏng.
Ai cũng cần tắm rửa cho mình mẩy sạch sẽ. Thì ai cũng cần
tự phê bình cho tư tưởng và hành động được đúng đắn.
Những người cách mạng càng phải kiên quyết thực hành tự
phê bình. Không thực hành tự phê bình, thì không xứng đáng là
người cách mạng.

TỰ PHÊ BÌNH

31

Khổng Tử nói: "Có lỗi, thì chớ sợ sửa đổi".
Tăng Tử (học trò Khổng Tử) nói: "Mỗi ngày tôi tự kiểm thảo
ba lần".
Mác, Ăngghen, Lênin, Xtalin dạy chúng ta rằng: "Tự phê
bình là một thứ vũ khí sắc bén nhất của cách mạng".
Làm cách mạng mà không dùng cái vũ khí sắc bén nhất của
cách mạng, hoặc chỉ dùng nó một cách q...