BÁC HỒ
VỚI NÔNG DÂN

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n
Chñ tÞch Héi ®ång
TS. NguyÔn ThÕ Kû

Phã Chñ tÞch Héi ®ång
TS. NguyÔn Duy Hïng

Thµnh viªn
TS. NguyÔn An Tiªm
TS. KhuÊt Duy Kim H¶i
NguyÔn Vò Thanh H¶o

lêi nhµ xuÊt b¶n

Trong suèt cuéc ®êi ho¹t ®éng c¸ch m¹ng cña m×nh,
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lu«n lu«n quan t©m ®Õn n«ng
d©n - lùc l­îng to lín cña c¸ch m¹ng. Ng­êi lu«n kh¼ng
®Þnh n«ng d©n ViÖt Nam lµ ®éng lùc, lµ gèc cña c¸ch
m¹ng ViÖt Nam, cã vai trß to lín trong khèi ®¹i ®oµn
kÕt toµn d©n thùc hiÖn nhiÖm vô d©n téc d©n chñ vµ
x©y dùng chñ nghÜa x· héi d­íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng.
Thùc hiÖn chñ tr­¬ng cña Ban BÝ th­ Trung ­¬ng vÒ
trang bÞ s¸ch cho c¬ së x·, ph­êng, thÞ trÊn giai ®o¹n
2013-2015 vµ gãp phÇn tiÕp tôc ®Èy m¹nh viÖc thùc
hiÖn “Häc tËp vµ lµm theo tÊm g­¬ng ®¹o ®øc Hå ChÝ
Minh”, Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - Sù thËt xuÊt
b¶n cuèn s¸ch B¸c Hå víi n«ng d©n do NguyÔn V¨n
D­¬ng - c¸n bé Khu di tÝch Chñ tÞch Hå ChÝ Minh t¹i
Phñ Chñ tÞch s­u tÇm vµ biªn so¹n. Cuèn s¸ch gåm
mét sè c©u chuyÖn c¶m ®éng nªu lªn t×nh c¶m s©u s¾c
cña B¸c Hå ®èi víi n«ng d©n còng nh­ t×nh c¶m nång
hËu, kÝnh träng cña ng­êi d©n dµnh cho B¸c - vÞ Chñ
tÞch n­íc vÜ ®¹i mµ b×nh dÞ.
Xin giíi thiÖu cuèn s¸ch víi b¹n ®äc.
Th¸ng 11 n¨m 2013
NHµ XUÊT B¶N CHÝNH TRÞ QUèC GIA - Sù THËT

5

6

LêI GIíI THIÖU
Cã thÓ nãi, trong sù trän vÑn cña con ng­êi Hå
ChÝ Minh, cã sù trän vÑn vÒ t×nh c¶m, quý träng,
tin t­ëng vµ nhÊt mùc th­¬ng yªu n«ng d©n nh÷ng ng­êi suèt ®êi ch©n lÊm tay bïn, lµm ra cña
c¶i nu«i sèng x· héi, cã nhiÒu ®ãng gãp cho c¸ch
m¹ng. B«n ba kh¾p n¨m ch©u, bèn bÓ trong nh÷ng
thËp niªn ®Çu thÕ kû XX t×m con ®­êng cøu n­íc,
NguyÔn ¸i Quèc - Hå ChÝ Minh ®· chØ ra con ®­êng
duy nhÊt ®Ó gi¶i phãng giai cÊp n«ng d©n lµ con
®­êng c¸ch m¹ng v« s¶n, g¾n liÒn gi¶i phãng d©n
téc víi gi¶i phãng nh©n d©n, trong ®ã cã n«ng d©n,
®em l¹i ruéng ®Êt cho n«ng d©n. Cho ®Õn b¶n Di
chóc ®Ó l¹i cho mu«n ®êi sau, Ng­êi còng ®· dµnh
nh÷ng dßng xiÕt bao tr×u mÕn, ©n cÇn, quan t©m
s©u s¸t ®Õn giai cÊp n«ng d©n: "Trong bao n¨m
kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p, tiÕp ®Õn chèng
®Õ quèc Mü, ®ång bµo ta, nhÊt lµ ®ång bµo n«ng
d©n ®· lu«n lu«n hÕt søc trung thµnh víi §¶ng vµ
ChÝnh phñ ta, ra søc gãp cña gãp ng­êi, vui lßng
chÞu ®ùng mäi khã kh¨n gian khæ. Nay ta ®· hoµn
toµn th¾ng lîi, t«i cã ý ®Ò nghÞ miÔn thuÕ n«ng
nghiÖp mét n¨m cho c¸c hîp t¸c x· n«ng nghiÖp ®Ó
7

cho ®ång bµo hØ h¶, m¸t d¹, m¸t lßng, thªm niÒm
phÊn khëi, ®Èy m¹nh s¶n xuÊt".
§· cã nhiÒu c©u chuyÖn kÓ vÒ t×nh c¶m cña
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh dµnh cho giai cÊp n«ng
d©n. §Õn víi n«ng d©n lµ B¸c ®Õn víi nh÷ng ng­êi
ch©n lÊm tay bïn, cho nªn B¸c còng t¸t n­íc, ®¹p
guång chèng h¹n víi nhµ n«ng, B¸c th¨m hÖ
thèng ®ª ®iÒu, hái han n«ng d©n ngay trªn c¸nh
®ång ®ang gÆt; B¸c vµo th¨m nh÷ng chuång tr¹i
gia sóc, gia cÇm, th¨m bÕp ¨n, giÕng n­íc, B¸c
vµo nhµ trÎ, mÉu gi¸o ë n«ng th«n ®Ó xem con em
n«ng d©n cã ®­îc tr«ng coi cÈn thËn, cã ®ñ chÕ ®é
dinh d­ìng hµng ngµy hay kh«ng...
Cuèn s¸ch B¸c Hå víi n«ng d©n lµ tËp hîp cã
chän läc c¸c bµi nãi, bµi viÕt, buæi gÆp gì, chuyÕn
c«ng t¸c, h×nh ¶nh sèng ®éng, c©u nãi ch©n thùc,
c¸c chuyÖn kÓ c¶m ®éng cña nh÷ng nh©n vËt tõng
cã dÞp ®­îc tiÕp xóc víi B¸c Hå, ®­îc Ng­êi quan
t©m, th¨m hái, ®éng viªn. §Ó thiÕt thùc phôc vô
viÖc Häc tËp vµ lµm theo tÊm g­¬ng ®¹o ®øc Hå
ChÝ Minh, cuèn s¸ch nhá mµ ý nghÜa lín nµy sÏ
trë thµnh nguån ®éng viªn quý gi¸ ®Ó giai cÊp
n«ng d©n ViÖt Nam tiÕp tôc ph¸t huy vai trß c¸ch
m¹ng to lín cña m×nh, n©ng cao h¬n n÷a vÞ thÕ
trong c«ng cuéc tiÕp tôc ®æi míi ®Êt n­íc theo
®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa.
NG¦êI BI£N SO¹N
NguyÔn V¨n D­¬ng
8

Kh«ng mét tÊc ®Êt bá hoang
Ngµy 3 th¸ng 9 n¨m 1945, Héi ®ång ChÝnh
phñ lÇn ®Çu tiªn cña n­íc ViÖt Nam D©n chñ
Céng hßa ®· häp d­íi quyÒn chñ täa cña Chñ
tÞch Hå ChÝ Minh.
Chñ tÞch Hå ChÝ Minh nãi gi¶n ®¬n víi c¸c vÞ bé
tr­ëng:
"Th­a c¸c cô vµ c¸c chó (c¸ch Chñ tÞch gäi
nh÷ng ng­êi cïng c«ng t¸c trÎ tuæi).
Sau 80 n¨m bÞ ¸p bøc, bÞ bãc lét vµ d­íi chÝnh
s¸ch ngu d©n cña thùc d©n Ph¸p, c¸c b¹n vµ t«i
chóng ta ®Òu ch­a quen víi kü thuËt hµnh chÝnh.
Nh÷ng ®iÒu ®ã kh«ng lµm cho chóng ta lo ng¹i.
Chóng ta võa lµm, võa häc, võa häc, võa lµm.
Ch¾c r»ng chóng ta sÏ khuyÕt ®iÓm, nh­ng chóng
ta sÏ söa ch÷a, chóng ta cã can ®¶m söa ch÷a
khuyÕt ®iÓm.
Víi lßng yªu n­íc vµ yªu nh©n d©n s©u s¾c, t«i
ch¾c chóng ta sÏ thµnh c«ng...".
Sau cuéc th¶o luËn, c¸c vÞ bé tr­ëng ®Òu t¸n
thµnh lêi ®Ò nghÞ cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh.
9

C¸c ban phô tr¸ch tr­íc ®©y tæ chøc ®Ó thùc
hiÖn c¸c kÕ ho¹ch vµ ch­¬ng tr×nh. C«ng viÖc b¾t
®Çu trong sù phÊn khëi chung cña ChÝnh phñ vµ
nh©n d©n.
Trong cuéc vËn ®éng quyªn g¹o khai m¹c ë
Nhµ h¸t lín Hµ Néi, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh tha
thiÕt kªu gäi toµn thÓ ®ång bµo l¹c quyªn. Chñ
tÞch ®em phÇn g¹o cña m×nh quyªn tr­íc tiªn.
Nh÷ng ®éi l¹c quyªn ®­îc tæ chøc. Nh÷ng cô
phô l·o xung phong kÐo xe, thanh niªn nam n÷
®Èy xe trang hoµng víi biÓu ng÷ vµ cê xÝ. §éi nµy
®i quanh thµnh phè, ®éi kia ®i trong c¸c lµng.
Kh¾p n¬i ®©u ®©u còng quyªn gãp nh­ thÕ. M­êi
ngµy mét lÇn quyªn ®­îc hµng v¹n tÊn g¹o cho
®ång bµo thiÕu thèn. ChiÕn dÞch chèng ®ãi chÊm
døt khi lóa ®· chÝn vµ khoai ®· to cñ.
Víi nh÷ng biÓu ng÷:
"Kh«ng mét tÊc ®Êt bá hoang"
"TÊc ®Êt tÊc vµng"
TÊt c¶ nh©n d©n nç lùc t¨ng gia s¶n xuÊt. Chñ
tÞch Hå ChÝ Minh, c¸c bé tr­ëng, nh©n viªn chÝnh
phñ, mçi ng­êi mét ®¸m ®Êt trong giê r¶nh. Phô
l·o, häc sinh, sinh viªn, phô n÷, thî thuyÒn, tÊt c¶
mäi ng­êi cµo cuèc, cµy, bõa, gieo gièng. Ng­êi
thµnh thÞ tæ chøc nh÷ng ®éi c«ng t¸c ®Ó gióp ®ì
®ång bµo n«ng d©n.
10

Vµ n«ng d©n cµng g¾ng søc gÊp béi. Hä tù nhñ:
"B©y giê chóng ta lµm viÖc cho chóng ta, chø
kh«ng ph¶i lµm viÖc cho bän NhËt, bän Ph¸p".
TrÝch tõ s¸ch: Nh÷ng mÈu chuyÖn vÒ
®êi ho¹t ®éng cña Hå Chñ tÞch,
Nxb. TrÎ, Hµ Néi, 2005, tr. 124-128.

11

B¸c kh«ng ®ång ý

Ngµy 28 th¸ng 4 n¨m 1946, sau khi dù lÔ
kh¸nh thµnh ®ª H­ng Nh©n, Th¸i B×nh xong, khi
vÒ, B¸c b¶o kh«ng ®i xe theo ®­êng cò tøc lµ
®­êng Nam §Þnh - Phñ Lý - Hµ Néi, mµ ®i qua
®Êt H­ng Yªn - Phè Nèi - Hµ Néi. §oµn ®i cã ba
xe. T«i (NguyÔn TiÕt) l¸i xe cho B¸c ®i ®Çu, cô
Huúnh Thóc Kh¸ng vµ c¸c ®ång chÝ cïng ®i ngåi ë
hai xe sau. Kh«ng hiÓu ai ®· tiÕt lé ®­êng vÒ cña
B¸c mµ nh©n d©n ë c¸c lµng, x· hai bªn ®­êng tæ
chøc mÝt tinh ®ãn B¸c víi nghi lÔ nh­ ®ãn vua vi
hµnh qua ®Þa ph­¬ng m×nh. Lµng nµo còng tæ
chøc r­íc kiÖu b¸t cèng (kiÖu kh«ng cã mui do 16
ng­êi khiªng b»ng 8 chiÕc ®ßn) ë trªn ®Ó ¶nh B¸c,
cã hoa, qu¶. Dµn nh¹c b¸t ©m, cã c¾m cê, läng
t¸n... B¸c rÊt kh«ng hµi lßng vÒ viÖc lµm rïm beng
tèn th× giê, tiÒn b¹c cña nh©n d©n. Nh­ng tr­íc sù
nhiÖt t×nh Êy, B¸c vÉn vui vÎ ®¸p l¹i. B¸c b¶o t«i
h¹ cöa kÝnh xe vµ cho ch¹y chÇm chËm. Ng­êi
t­¬i c­êi vÉy tay qua cöa xe bªn nä, l¹i bªn kia.
H×nh thøc cña nh©n d©n x­a cò vËy nh­ng nhiÖt
12

t×nh vµ cö chØ cña hä th× hoµn toµn kh¸c. Tõ c¸c
cô giµ ®Õn trÎ con, kh«ng cã trËt tù nµo c¶, x« c¶
ra lßng ®­êng chØ mong sê ®­îc vµo tay B¸c, lùc
l­îng tù vÖ kh«ng ng¨n næi, cã lóc xe kh«ng ®i
®­îc. Kh«ng hiÓu do s¸ng kiÕn cña ai, hai ®ång
chÝ tù vÖ tõ lóc nµo ®· nh¶y lªn ngåi hai bªn tai
xe, chÜa sóng ra hai bªn. Hä ®Ò nghÞ B¸c cho b¾n
chØ thiªn ®Ó dÑp ®­êng. B¸c kh«ng ®ång ý. Cø
nhÝch dÇn, nhÝch dÇn gi÷a dßng ng­êi nh­ vËy,
chËt vËt l¾m xe B¸c míi vÒ ®Õn Hµ Néi.
TrÝch tõ s¸ch: ChuyÖn kÓ vÒ B¸c Hå,
Nxb. C«ng an nh©n d©n, Hµ Néi, 2009.

13

B¸c Hå vÒ th¨m H¶i H­ng

Cø ®Õn mïa n­íc lò, hay kú h¹n h¸n, B¸c
th­êng trùc tiÕp xuèng ®Þa ph­¬ng tham gia
"chèng trêi" víi n«ng d©n. Nhí lÇn vÒ c«ng tr­êng
®¹i thuû n«ng B¾c - H­ng - H¶i, ®Ó tham gia lao
®éng nh­ mét ng­êi n«ng d©n. Trªn ®­êng ®i,
thÊy mét chÞ ®ang ®Èy xe cót kÝt nÆng nÒ lªn dèc,
B¸c véi ch¹y ®Õn ®Èy gióp chÞ...
LÇn B¸c vÒ H¶i H­ng tham gia chèng h¹n víi
n«ng d©n, nghe tin B¸c vÒ c¸c ®ång chÝ c¸n bé tØnh
tæ chøc ®ãn B¸c long träng. B¸c kh«ng hµi lßng,
phª b×nh ngay: "B¸c vÒ lµ ®i chèng h¹n chø cã
ph¶i ®i ch¬i ®©u mµ ®ãn tiÕp". B¸c ®i rÊt nhanh
®Õn chç n«ng d©n ®µo m­¬ng, x¾n quÇn, x¾n tay
¸o xuèng cïng ®µo ®Êt víi bµ con, ®Ó l¹i phÝa sau
c¸c "quan c¸ch m¹ng" trong nh÷ng bé quÇn ¸o
b¶nh bao ®ang lóng tóng hæ thÑn tr­íc d©n
chóng. Cuèi cïng tÊt c¶ cïng µo xuèng ®µo ®Êt víi
bµ con n«ng d©n theo g­¬ng B¸c. B¸c kh«ng nãi,
kh«ng h« hµo, nh­ng B¸c ®· lµm cuéc "c¸ch
m¹ng" cho "c¸c quan" tr­íc mu«n d©n. Tr­a h«m
14

®ã, B¸c cïng ¨n c¬m víi bµ con n«ng d©n t¹i n¬i
®µo m­¬ng, b÷a ¨n cã B¸c vui h¼n lªn. B¸c lo l¾ng,
quan t©m ®Õn sù tiÕn bé cña c¸n bé tõ nh÷ng viÖc
lµm b×nh th­êng nhÊt, nh­ng chÝnh ®ã lµ nh÷ng
xuÊt ph¸t ®iÓm cña ®¹o ®øc ch©n chÝnh mµ mäi
c¸n bé muèn d©n tin yªu th× ph¶i tù xem xÐt, rÌn
luyÖn hoµn thiÖn m×nh.
Cã mét lÇn B¸c vÒ Hµ §«ng chèng h¹n, khi ®Õn
mét con m­¬ng ch¾n ngang ®­êng, ®ång chÝ Chñ
tÞch tØnh mêi B¸c ®i vßng ®Õn chç dÔ qua h¬n.
Nh×n xuèng thÊy ®ång chÝ Chñ tÞch tØnh ®i ®«i
giµy bãng lén, B¸c b¶o: "Chó ®i ®­êng Êy", nãi råi
B¸c cëi dÐp léi t¾t qua cho nhanh ®Ó ®Õn víi n«ng
d©n ®ang t¸t n­íc chèng h¹n. Sang bê bªn kia,
B¸c b¶o mäi ng­êi cïng t¸t n­íc gióp n«ng d©n.
B¸c chØ mét thanh niªn ¨n mÆc b¶nh bao cïng t¸t
n­íc víi B¸c, nh­ng ®ång chÝ nµy kh«ng biÕt t¸t
n­íc, ®ång chÝ BÝ th­ tØnh ®ì lêi: "Th­a B¸c, ®ång
chÝ nµy lµ nhµ b¸o ¹", B¸c c­êi vµ nãi: "Nhµ b¸o
cña n«ng d©n th× ph¶i biÕt lao ®éng nh­ n«ng d©n
th× viÕt míi ®óng ®­îc".
TrÝch tõ s¸ch: 118 chuyÖn kÓ vÒ B¸c Hå,
Nxb. Lý luËn chÝnh trÞ, Hµ Néi, 2008.

15

C¸i sèng cßn nhÊt l¹i kh«ng râ
th× cßn nãi lµm g× n÷a

GÇn cuèi n¨m 1946, t«i ®­îc chÞ Thanh b¸o tin:
- Ngµy mai ®ång chÝ Mai ë nhµ, chÞ sÏ l¹i ch¬i.
ChÞ Thanh lµ c¸n bé g©y c¬ së ë vïng t«i ®· l©u.
ChÞ l¹i lµ b¹n th©n cña mÑ t«i. Nghe chÞ hÑn vÒ
ch¬i, mÑ t«i mõng l¾m. C¶ nhµ tr«ng ®îi chÞ.
Vµo kho¶ng 9 giê s¸ng h«m sau, t«i ®ang lîp l¹i
m¸i nhµ d­íi, thÊy cã « t« ®ç trªn ®ª, lèi vµo nhµ
m×nh. Råi chÞ Thanh, mét ®ång chÝ n÷a cïng víi
B¸c ®i vµo nhµ t«i. Ng­êi nhËn ra t«i ngay vµ
th©n mËt hái:
- Chó Mai vÉn kháe?
- D¹.
T«i ®­a B¸c vµo nhµ, B¸c l¹i hái:
- C¸i ao ®»ng tr­íc ®©u råi?
B¸c vÉn nhí c¸i ao nhµ t«i nh­ng v× nay cã
®èng r¹ che khuÊt, nªn Ng­êi kh«ng tr«ng thÊy.
T«i véi tr×nh bµy ®Ó B¸c râ. Ng­êi c­êi vui vÎ.
MÑ t«i vµ c¸c ch¸u lín bÐ lªn chµo B¸c. Ng­êi
vui vÎ b¾t tay kh¾p l­ît vµ hái:
16

- Cô ®©u? Ng­êi cã ®­îc kháe kh«ng?
T«i h¬i ng¹i khi «ng t«i gÆp B¸c, v× «ng t«i ®·
78 tuæi råi, ®Çu ãc phong kiÕn qu¸ nÆng, sî khi nãi
chuyÖn c¸i g× kh«ng ®óng. Nh­ng B¸c ®· hái, t«i
véi b¶o c¸c ch¸u ®i gäi th× còng lµ lóc «ng t«i
chèng gËy ®i tíi. Còng nh­ n¨m tr­íc, thÊy «ng
t«i ®Õn, B¸c ®· ch¹y ra d¾t vµo. ¤ng t«i thÊy B¸c,
liÒn ch¾p tay cói r¹p xuèng v¸i chµo. B¸c ng¨n l¹i
vµ nãi:
- Giê lµ anh em mét nhµ c¶, cô ®õng lµm vËy.
C¸c cÊp c¸n bé cña ta ®Òu lµ ®Çy tí cña d©n c¶.
Nh­ vËy n­íc míi c­êng d©n míi thÞnh.
¤ng t«i nãi:
- Xin v©ng lêi d¹y cña Cô.
Khi ®· ®«ng ®ñ gia ®×nh, B¸c b¶o chôp ¶nh
lµm kû niÖm. ¤ng t«i sung s­íng qu¸, ®øng lÆng
®i tr­íc vinh dù Êy.
Chôp ¶nh xong. Ng­êi dÆn:
- T«i sÏ ¨n c¬m tr­a víi gia ®×nh, nhµ ¨n uèng
thÕ nµo, t«i sÏ ¨n thÕ.
MÑ t«i vµ chÞ Thanh mua thªm con gµ lµm c¬m.
Khi mang c¬m lªn, b¸c ng¹c nhiªn gäi chÞ Thanh hái:
- C« lµm thÕ nµo hãa ra cç thÕ nµy? Nay c« lµm
thÕ nµy mai tíi n¬i kh¸c, c« sÏ b¶o nh©n d©n giÕt
tr©u, giÕt bß ®Ó ®·i t«i ch¨ng?
ChÞ Thanh lo l¾ng qu¸. MÑ t«i véi ph©n trÇn:
- §Êt lÒ quª thãi, mçi khi cã kh¸ch, ®Ó tá lßng
hiÕu kh¸ch, tá lßng kÝnh träng…
17

B¸c b¶o dän c¬m c¶ gia ®×nh cïng ¨n. Nghe lêi
B¸c gia ®×nh t«i cö thªm ng­êi lªn cïng ¨n c¬m
víi B¸c.
ChiÒu h«m Êy, c¸c ®ång chÝ trong ñy ban x· vµ
mét vµi ®ång chÝ c¸n bé huyÖn vÒ c«ng t¸c cïng tíi
chµo B¸c.
Quen nh­ mçi khi cã c¸n bé cÊp trªn tíi, chóng
t«i chuÈn bÞ s½n sµng trong ®Çu b¸o c¸o t×nh h×nh
trong x·. Kh«ng ngê më ®Çu B¸c hái:
- X· c¸c chó cã bao nhiªu mÉu ruéng? Hai vô
chiªm mïa gieo hÕt bao nhiªu gièng? Thu ho¹ch
®­îc bao nhiªu?
Lóc Êy, chóng t«i ®· nghÜ ®Õn s¶n xuÊt! Nªn
tr­íc c©u hái cña B¸c, chóng t«i ®µnh chÞu kh«ng
biÕt ®»ng nµo mµ th­a c¶.
B¸c l¹i hái:
- §êi sèng b©y giê so víi tr­íc ra sao? Cã bao
nhiªu gia ®×nh kh¸, b×nh th­êng, cßn ®ãi kÐm?
C¸i nµy th× cã thÓ tr¶ lêi ®­îc. Chóng t«i b¸o
c¸o víi B¸c con sè ­íc l­îng.
B¸c kh«ng b»ng lßng. Ng­êi b¶o:
- C¸c chó phô tr¸ch phong trµo mét x·, mµ c¸i
sèng cßn nhÊt l¹i kh«ng râ th× cßn nãi lµm g× n÷a.
… Råi Ng­êi c¨n dÆn chóng t«i. T«i nhí ®¹i ý:
Ngo¹i thµnh lµ c¸i ®ai cña néi thµnh. Ngo¹i thµnh
v÷ng vµng th× néi thµnh ch¾c ch¾n. Muèn ngo¹i
thµnh v÷ng vµng th× c¸n bé ph¶i ch¨m lo cñng cè
18

®oµn thÓ, ch¨m sãc viÖc s¶n xuÊt; muèn s¶n xuÊt
tèt th× nªn lËp quü nghÜa th­¬ng ®Ó gióp ®ì ng­êi
thiÕu thèn, chi c«ng ®iÒn cho tèt…
TrÝch tõ s¸ch: Hoa d©ng B¸c,
Héi V¨n nghÖ xuÊt b¶n,
Hµ Néi, 1998, tr. 117-120.

19

Bµi häc vÒ t¨ng gia s¶n xuÊt
Mïa ®«ng n¨m 1952, lóc ®ã t«i ®ang c«ng t¸c ë
V¨n phßng Trung ­¬ng. Trô së c¬ quan ®ãng t¹i
®Ìo Re (nói Rång), ATK, §Þnh Hãa, Th¸i Nguyªn.
C¬ quan Phñ Chñ tÞch còng ë ngay s¸t c¹nh ®ã.
Sau Héi nghÞ c¸n bé chÝnh quyÒn toµn quèc lÇn
thø n¨m (th¸ng 3 n¨m 1952). ChÝnh phñ ®· ph¸t
®éng phong trµo t¨ng gia s¶n xuÊt tiÕt kiÖm trong
toµn quèc.
ë Trung ­¬ng, c¬ quan nµy thi ®ua t¨ng gia víi
c¬ quan kh¸c. V× hai c¬ quan gÇn nhau, t«i ®­îc
c«ng ®oµn cö ra thi ®ua víi bªn c¬ quan Phñ Chñ
tÞch. Bªn V¨n phßng Phñ Chñ tÞch l¹i cö B¸c lµm
®¹i diÖn c¸ nh©n thi ®ua t¨ng gia víi c¬ quan V¨n
phßng Trung ­¬ng.
Buæi lÔ ph¸t ®éng thi ®ua diÔn ra thËt s«i næi.
T«i ®ang søc trÎ nªn ®øng lªn thay mÆt anh em
th¸ch thøc thi ®ua, cïng mét kho¶ng ®Êt 36m2
nh­ nhau, trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh, t«i xin
trång rau ¨n víi s¶n l­îng cao nhÊt. B¸c còng
®øng lªn. B¸c nhËn th¸ch thøc tham gia thi ®ua
víi chó Th«ng, víi m¶nh ®Êt 36m2 trong mét thêi
20

gian b»ng nhau, ®¹t s¶n l­îng rau nhiÒu h¬n chó
Th«ng. Mäi ng­êi vç tay hoan h«. Mét sè ®ång chÝ
x× xµo: mét cuéc thi ®ua kh«ng c©n søc. B¸c võa
giµ võa bËn nhiÒu viÖc, ®Þch sao ®­îc víi cËu
Th«ng kháe nh­ voi, trång rau ®· quen. Cã ng­êi
nªu: "Gi¶i th­ëng thi ®ua lµ mét con gµ trèng
2kg". Mäi ng­êi l¹i hoan h« t¸n th­ëng. MÊy ®ång
chÝ ë V¨n phßng Trung ­¬ng nãi to: "NhÊt ®Þnh
chuyÕn nµy chóng ta ®­îc ¨n thÞt gµ cña Phñ Chñ
tÞch", B¸c nãi vui: "C¸c chó muèn ¨n gµ cña Chñ
tÞch th× ph¶i tÝch cùc t¨ng gia ®Ó cã nhiÒu rau
xanh cung cÊp cho nhµ bÕp c¬ quan".
T«i vÒ suy nghÜ ®Ó ch¾c ¨n vµ cã n¨ng suÊt cao
th× trång c¶i cñ, v× c¶i cñ vïng nµy cñ rÊt to, rÊt
nÆng. T«i trao ®æi víi anh em c«ng ®oµn, mäi
ng­êi ñng hé cho lµ s¸ng kiÕn.
Sau mét tuÇn t«i ®· lµm ®Êt vµ trång xong
36m2 c¶i cñ. Ngay s¸t m¶nh ®Êt cña t«i, B¸c vµ
anh em bªn Phñ Chñ tÞch lµm rÊt kü, ®Êt nhá,
mÞn vµ s¹ch cá. H¬n mét tuÇn th× B¸c gieo h¹t c¶i
mµo gµ (c¶i xanh l¸ xo¨n). Anh em V¨n phßng
Phñ Chñ tÞch lµm chç ®i tiÓu gÇn nhµ vµ mua mét
nåi béng lín ®Ó høng n­íc tiÓu. PhÝa V¨n phßng
Trung ­¬ng chóng t«i anh em còng huy ®éng lµm
nhµ tiªu ®Ó lÊy ph©n bãn.
Sau mét tuÇn c¸c c©y c¶i mäc ®Òu vµ ®Ñp. B¸c
lÊy n­íc tiÓu pha lo·ng t­íi. Cßn t«i lÊy ph©n b¾c
t­¬i hßa ra t­íi. Mçi lÇn t­íi c¶ c¬ quan bÞt mòi.
21

Sau mét th¸ng hai v¹t rau tèt ngang nhau.
NhiÒu ng­êi ñng hé t«i cho r»ng t«i sÏ th¾ng v× cñ
c¶i lín rÊt nhanh.
Mét h«m B¸c nhæ rau b¸n cho nhµ bÕp chØ
®­îc 15kg. B¸c ®Ó l¹i nh÷ng c©y to, kháe, mçi c©y
c¸ch nhau chõng hai gang. Mét sè anh em lo l¾ng
v× thÊy v­ên rau B¸c nhæ ®i x¬ x¸c mµ chØ ®­îc cã
15kg rau c¶i con, ba buæi chiÒu liÒn, sau giê lµm
viÖc B¸c ®Òu ra v­ên dïng c¸i dÇm xíi ®Êt cho c¶i
vµ t­íi n­íc gi¶i ®Òu.
Sau hai th¸ng 10 ngµy th× cñ c¶i cña t«i ®· to
b»ng b¾p tay vµ cã c©y ®· cã nô. T«i nhæ vµ c©n
cho nhµ bÕp ®­îc 60kg. T«i vui mõng v× th¾ng lîi.
Nh­ng còng lóc ®ã c©y c¶i cña B¸c còng to b»ng
c¸i n¬m, cø n¨m ngµy mét lÇn B¸c tØa tµu, c©n cho
nhµ bÕp kho¶ng 10kg. Kú l¹ thay c¶i mµo gµ cµng
tØa c©y cµng lín, tµu cµng tØa cµng trÎ l©u. Sau hai
th¸ng r­ìi c¶i míi cã ngång. Lóc ®ã B¸c nhæ c¶
c©y cho nhµ bÕp muèi d­a. B¸c cßn ®em biÕu cô
giµ d©n téc gÇn ®ã h¹t gièng cña hai c©y rÊt to. Cô
giµ sung s­íng khoe víi mäi ng­êi: "gièng rau c¶i
Cô Hå tèt thËt".
Më sæ nhµ bÕp ra céng.
- C¶i con: 15kg.
- Tµu c¶i canh: 14 lÇn x 10kg = 140kg
- C©y c¶i lµm d­a nÐn: 20kg
- Céng: 165kg
22

VËy t«i thua ®· râ rµng. C«ng ®oµn V¨n phßng
Trung ­¬ng ph¶i nép con gµ trèng nu«i ®­îc cho
C«ng ®oµn V¨n phßng Phñ Chñ tÞch. Nhê cã rau
t¨ng gia mµ c¶ mïa ®«ng nhµ bÕp ®ñ rau nÊu,
kh«ng ph¶i ra d©n mua. Buæi tæng kÕt thËt vui vÎ.
T«i ®øng dËy xin nhËn thua. B¸c nãi chuyÖn víi
anh em: "Khi t¨ng gia c¸c c«, c¸c chó ph¶i l­u ý
bèn ®iÒu kiÖn: gièng, cÇn, ph©n, n­íc. Gièng: nªn
chän lo¹i rau trång mét lÇn ¨n nhiÒu lÇn, cñ c¶i dÔ
trång, n¨ng suÊt cao, nh­ng chØ ®­îc ¨n mét lÇn
th× kh«ng b»ng c¶i mµo gµ, trÎ l©u, tØa ¨n ®­îc
nhiÒu lÇn. CÇn: ng­êi trång rau ph¶i ch¨m chØ,
chän ®óng thêi vô trång lo¹i rau cho hîp khÝ hËu,
rau míi tèt, vun xíi ph¶i ®óng c¸ch. C¶i mµo gµ
khi tèt cø 10 ngµy xíi mét lÇn cho rÔ con ®øt,
chóng ra nhiÒu nh¸nh rÔ h¬n vµ hót ®­îc nhiÒu
ph©n bãn, muèi kho¸ng trong ®Êt. Ph©n ph¶i chän
lo¹i ph©n bãn thÝch hîp. C¶i canh rÊt hîp n­íc tiÓu
pha lo·ng. Thø ph©n t­¬i chó Th«ng bãn còng tèt
®Êy nh­ng mÊt vÖ sinh l¾m. N­íc: ph¶i t­íi ®Òu vµ
t­íi ®ñ ®é Èm rau míi trÎ l©u vµ xanh tèt".
LÇn Êy thua B¸c, t«i hÕt chñ quan vµ rót ®­îc
bµi häc míi vÒ t¨ng gia.
NguyÔn Th«ng kÓ
TrÝch tõ s¸ch: B¸c Hå - Con ng­êi vµ phong c¸ch,
Nxb. TrÎ, Hµ Néi, 2005, t.2, tr.31-34.

23

B¸c h­íng dÉn lµm kinh tÕ
thêi kh¸ng chiÕn
Thêi gian rçi B¸c cïng anh em trong c¬ quan
ch¬i bãng chuyÒn, tËp thÓ thao, t¨ng gia s¶n xuÊt,
trång bÝ, trång bÇu, nu«i gµ, nu«i bß. Trong thêi
gian nµy, B¸c n¶y ra ý qu¶n lý kinh tÕ theo
ph­¬ng thøc kho¸n s¶n phÈm. B¸c b¶o c¸c ®ång
chÝ, giao bß cho d©n ®Þa ph­¬ng nu«i, khi bß ph¸t
triÓn th× mét phÇn ®Ó l¹i cho nh©n d©n cßn mét
phÇn cho tËp thÓ. Trång ®­îc nhiÒu bÝ, c¶ mét b·i
réng dµy ®Æc qu¶, khi thu ho¹ch anh em kiÓm sè
l­îng qu¶ v× nhiÒu nªn bÞ lÉn liªn tôc, B¸c bµy cho
c¸ch: ®Õm xong qu¶ nµo c¾m mét que tre, khi c¾m
hÕt chØ cÇn gom sè que lµ ra sè qu¶ t¨ng gia ®­îc
vµ giao cho ng­êi qu¶n lý.
TrÝch tõ s¸ch: Nh÷ng kû niÖm c¶m ®éng vÒ B¸c Hå,
Nxb. V¨n hãa - Th«ng tin, Hµ Néi, 2008.

24

§èi víi n«ng d©n,
®iÒu ®Çu tiªn lµ ph¶i ch©n thùc

Hßa b×nh lËp l¹i, mÆc dï rÊt bËn, B¸c vÉn dµnh
thêi gian ®i th¨m bµ con n«ng d©n.
LÇn Êy vµo vô thu ho¹ch mïa, anh em c¶nh vÖ
chóng t«i ®­îc lÖnh ®Õn tr­íc vµ bè trÝ mét sè chiÕn
sÜ cïng gÆt víi bµ con ®Ó tiÖn cho viÖc b¶o vÖ B¸c.
Trªn c¸nh ®ång lóa vµng tr¶i réng, cã kho¶ng
n¨m, s¸u tæ ®ang khÈn tr­¬ng gÆt h¸i, mÊy tæ gÆt
ë kÕ ngay ®­êng, cßn mét nhãm gÆt m·i xa trong
c¸nh ®ång lÇy léi. Chóng t«i nghÜ, ch¾c lµ B¸c sÏ
®Õn th¨m mÊy tæ gÇn ®­êng, v× vËy mét sè anh em
b¶o vÖ trµ trén cïng d©n gÆt cho nh÷ng nhãm ®ã.
ChuÈn bÞ xong, chóng t«i yªn trÝ chê ®îi… Mét
lóc sau xe B¸c ®Õn vµ dõng l¹i gÇn chç chóng t«i
bè trÝ. B¸c x¾n quÇn ¸o, th¸o dÐp ®i th¼ng ra
ngoµi nhãm ®ang gÆt ë ®»ng xa. ThÊy vËy mét
®ång chÝ trong chóng t«i lóng tóng gîi ý:
- Th­a B¸c, chç ®»ng kia n«ng d©n gÆt ®«ng
qu¸ ¹!
25

B¸c quay l¹i nãi ngay:
- §«ng g×? C¸c chó bè trÝ ®Êy! Råi B¸c tiÕp tôc
®i. Chóng t«i anh nä nh×n anh kia ng­îng qu¸.
§Õn chç bµ con n«ng d©n ®ang gÆt ë gi÷a c¸nh
®ång, B¸c ©n cÇn hái han tõ chuyÖn trong nhµ ®Õn
viÖc ngoµi ®ång… Do hãa trang rÊt khÐo, v¶ l¹i
buæi ®i thùc tÕ cña B¸c rÊt bÊt ngê, bµ con n«ng
d©n cø ngì lµ mét c¸n bé giµ ®i qua ®­êng xuèng
th¨m nªn nãi chuyÖn víi B¸c rÊt tù nhiªn, vui vÎ.
Lóc vÒ nhµ, B¸c b¶o chóng t«i: "C¸c chó nªn rót
kinh nghiÖm, nÕu lµm viÖc g× cÇn ph¶i bÝ mËt, th×
ph¶i lµm sao ®Ó kh«ng ai ph¸t hiÖn ®­îc" (hãa ra
B¸c ®· nh×n thÊy trong ®¸m gÆt gÇn ®­êng cã c¶
nh÷ng anh "n«ng d©n" mÆc quÇn kaki). B¸c nãi tiÕp:
- LÇn nµy ®i th¨m bµ con n«ng d©n, B¸c muèn
nãi chuyÖn thËt tù nhiªn ®Ó biÕt râ t×nh h×nh thùc
tÕ. B¸c th× B¸c muèn biÕt sù thËt kia! §èi víi
n«ng d©n, ®iÒu ®Çu tiªn lµ ph¶i ch©n thùc!
TrÝch tõ s¸ch: B¸c Hå víi chiÕn sÜ,
Nxb. Qu©n ®éi nh©n d©n, Hµ Néi, 1994.

26

B¸c lµ ng­êi lao ®éng
Vµo kho¶ng cuèi n¨m 1953, ®Çu n¨m 1954, tuy
®· ë trong ATK (an toµn khu) nh­ng ®éi b¶o vÖ
cña B¸c vÉn ®µo hÇm s©u trong nói ®Ó ®Ò phßng
giÆc. Anh em kh«ng quen nªn lµm viÖc cã phÇn
lóng tóng. B¸c ®Õn vµ lµm ®éng t¸c mÉu quai bóa
cho ®ång chÝ phô tr¸ch bóa xem. Råi B¸c lÊy mét
thanh tre b¸nh tÎ lµm kÑp c©y "choßng" cÇm
chèng, ra lÖnh cho ng­êi quai bóa cø quai cho ®Òu
tay. Sî B¸c mÖt, anh em nãi:
- Th­a B¸c, chóng ch¸u hiÓu råi ¹.
§Õn lóc anh em tranh c·i vÒ t¨ng gia, B¸c l¹i
"tham gia". Cã anh ph¸t biÓu nªn trång cµ, anh
th× b¶o nªn trång rau muèng c¹n. B¸c hái:
- C¸c chó ®Òu lµ n«ng d©n ph¶i kh«ng?
- D¹ chóng ch¸u ®Òu lµ n«ng d©n.
B¸c gi¶i thÝch: "V× c¸c chó mçi ng­êi mét quª
kh¸c nhau, thêi tiÕt mçi vïng mét kh¸c. Kinh
nghiÖm trång trät còng kh¸c nªn tranh c·i lµ b×nh
th­êng. Song ph¶i chó ý tíi ng­êi x­a ®· d¹y ta
27

r»ng: "Bao giê ®om ®ãm bay ra, cµnh xoan ch©n
chã trång cµ míi nªn...". ThÕ c¸c chó thÊy c©y
xoan n¶y mÇm tøc lµ thß ch©n chã ch­a".
- D¹ ch­a ¹.
- ThÕ th× ch­a trång cµ ®­îc ®©u!

TrÝch tõ s¸ch: ChuyÖn kÓ vÒ B¸c Hå,
Nxb. C«ng an nh©n d©n, Hµ Néi, 2009.

28

C©u chuyÖn
vÒ ba chiÕc kim ®ång hå
N¨m 1954, t«i ®­îc gÆp B¸c trong líp tæng kÕt
§oµn c«ng t¸c c¶i c¸ch ruéng ®Êt cña Trung ­¬ng
tæ chøc t¹i khu rõng míi (Tam §¶o, VÜnh Phó).
Nãi chuyÖn víi §oµn c¸n bé c¶i c¸ch ruéng ®Êt
trªn héi tr­êng, B¸c nãi nhiÒu ý, ý nµo còng ng¾n
gän, thiÕt thùc, dÔ hiÓu, trong ®ã cã mét chi tiÕt
t«i cø nhí m·i ®Õn ngµy nay. §ã lµ khi x¸c ®Þnh
nhiÖm vô tr­íc m¾t, B¸c hái chung mäi ng­êi:
- C¸c chó, c¸c c« cã biÕt dïng ®ång hå kh«ng?
C¶ héi tr­êng ®Òu tr¶ lêi:
- Cã ¹!
B¸c hái tiÕp:
- C¸i ®ång hå ba kim th× ch¹y thÕ nµo? Cã ph¶i
ba kim ch¹y ®Òu nh­ nhau kh«ng?
- Kh«ng ¹.
B¸c nãi tiÕp: "Ba c¸i kim ®ång hå mçi kim mét
viÖc, kim chØ giê, kim chØ gi©y, kim chØ phót, c¸c
chó, c¸c c« cã ®ång ý nh­ vËy kh«ng?". C¶ héi
tr­êng ®ång thanh: "Cã ¹".
29

V× B¸c biÕt anh em c¸n bé trong §oµn c¶i c¸ch
®ang cã t­ t­ëng ph©n t¸n, kh«ng muèn ®i xuèng
n«ng th«n lµm c¶i c¸ch ruéng ®Êt, võa vÊt v¶, võa
kham khæ l¹i xa nhµ. NhiÒu ng­êi thÝch ®­îc vÒ
tiÕp qu¶n thñ ®« sung s­íng, míi l¹ h¬n. B¶n
th©n t«i lóc ®ã còng muèn trë vÒ ®Þa ph­¬ng c«ng
t¸c. Nh­ng ®­îc nghe B¸c nãi chuyÖn vµ nhÊt lµ
th«ng qua h×nh ¶nh ba c¸i kim ®ång hå ®· xua tan
trong ®Çu ãc mäi ng­êi, t­ t­ëng kÐn chän c«ng
viÖc. B¶n th©n t«i còng kh«ng cßn t­ t­ëng xin vÒ
®Þa ph­¬ng n÷a mµ yªn t©m phÊn khëi ë l¹i cïng
mäi ng­êi lµm c«ng t¸c cña §oµn c¶i c¸ch ruéng
®Êt c¸c ®ît tiÕp theo, hoµn thµnh tèt nhiÖm vô.
Theo NguyÔn Quèc T©n
TrÝch tõ s¸ch: B¸c Hå víi c¸c d©n téc L¹ng S¬n,
Nxb. V¨n hãa - Th«ng tin, Hµ Néi,
1995, tr.197-198.

30

B¸c Hå
th¨m ®ång ruéng KiÒu Mai

Buæi s¸ng ngµy 7 th¸ng 8 n¨m 1955 (tøc ngµy
20-6 ©m lÞch) bµ con n«ng d©n KiÒu Mai ®ang s«i
næi thi ®ua ®µo vÐt m­¬ng lÊy n­íc s«ng NhuÖ
dÉn vµo ®ång. Nh÷ng l¸ cê ®á sao vµng ®­îc c¾m
trªn gß cao c¹nh CÇu DiÔn bªn ®­êng 11A. Mäi
ng­êi ®ang tÊp nËp lµm viÖc, ng­êi x¾n ®Êt, ng­êi
bèc ®Êt chuyÒn tay nhau, må h«i lÊm tÊm trªn
tr¸n, thÊm qua ¸o nh­ng ai còng vui vÎ, khÈn
tr­¬ng lµm viÖc. Trªn ®­êng quèc lé, mét chiÕc xe
« t« ch¹y tõ S¬n T©y vÒ Hµ Néi. Xe dõng b¸nh gÇn
chç mäi ng­êi ®ang ®µo vÐt m­¬ng, cöa xe võa më
B¸c tõ trªn xe b­íc xuèng.
- B¸c… B¸c Hå!... Mäi ng­êi ®Òu nhËn ngay ra
B¸c, B¸c ®Õn bÊt ngê qu¸, ai còng muèn reo lªn, tÊt
c¶ ®Òu dõng tay vµ nh×n vÒ phÝa B¸c, ®ång thanh
chµo B¸c, B¸c chµo mäi ng­êi. D¸ng ng­êi h¬i cao,
vÇng tr¸n réng, ®«i m¾t s¸ng, chßm r©u dµi, B¸c
mÆc bé quÇn ¸o kaki b¹c mµu, ch©n ®i dÐp cao su
b­íc nhanh nhÑn tíi chç mäi ng­êi. Ai còng håi
31

hép xóc ®éng cø ®øng im ch¨m chó nh×n B¸c
kh«ng nãi nªn lêi. B¸c tiÕn l¹i gÇn chç anh TrÇn
V¨n §¨ng råi hái mäi ng­êi: "ThiÕu n­íc ph¶i ®i
®µo vÐt m­¬ng vÊt v¶, c¸c c«, c¸c chó cã th¾c m¾c
g× kh«ng?". Mäi ng­êi cïng tr¶ lêi: "Th­a B¸c
chóng ch¸u rÊt phÊn khëi kh«ng th¾c m¾c g× ¹!".
B¸c khen thÕ lµ tèt. B¸c hái anh §¨ng: "Trong sè
bµ con ®i ®µo m­¬ng ë ®©y cã ai bÞ b¾t buéc ph¶i ®i
lµm kh«ng?". "Th­a B¸c kh«ng cã ai bÞ b¾t buéc ¹!
V× n¾ng h¹n kÐo dµi mäi ng­êi ®Òu tù thÊy ph¶i
chung søc ®µo m­¬ng ®­a n­íc lªn ®ång cµy cÊy
cho kÞp thêi vô". B¸c khen n«ng d©n KiÒu Mai tÝch
cùc ®µo m­¬ng, B¸c c¨n dÆn mäi ng­êi ph¶i chñ
®éng lÊy n­íc cµy cÊy, kh«ng chê ®îi trêi m­a, cã
thÕ s¶n xuÊt míi th¾ng lîi ®­îc. B¸c kÓ chuyÖn
nh÷ng n¬i chèng h¹n tèt cho mäi ng­êi nghe, råi
B¸c nãi tiÕp, ®¹i ý: §ång ruéng cña ta mµu mì
nh­ng cßn nhiÒu n¬i ch­a cÊy ®­îc hai vô v× ta lµm
thuû lîi ch­a giái. C¸c c«, c¸c chó cè g¾ng ®µo ®¾p
nhiÒu m­¬ng m¸ng h¬n n÷a ®Ó biÕn sè ruéng mét
vô thµnh hai vô, thu ho¹ch ®­îc nhiÒu thãc, ®êi
sèng sÏ Êm no h¬n. X­a kh«ng cã ruéng d©n ta chÞu
khæ, b©y giê lµm chñ ruéng ®ång lÏ nµo ®êi sèng
cña ta l¹i kh«ng khÊm kh¸ h¬n tr­íc.
L¾ng nghe lêi nãi ch©n t×nh, gi¶n dÞ cña B¸c ai
còng xóc ®éng thÊm thÝa sù quan t©m s©u s¾c cña
§¶ng, cña B¸c, ai còng muèn ®ång thanh th­a víi
B¸c: chóng ch¸u sÏ quyÕt t©m lµm ®­îc nh÷ng lêi
32

chØ b¶o cña B¸c. ThÊy ch©n B¸c dÝnh nhiÒu bïn,
cô Vò ThÞ N¨ng mang mét chËu n­íc lªn ®Ó B¸c
röa ch©n, B¸c ng¨n l¹i vµ th©n mËt nãi víi cô
N¨ng: "T«i cßn khoÎ h¬n cô, ®Ó t«i tù ®i röa lÊy".
Nãi xong B¸c ®i xuèng s«ng NhuÖ röa s¹ch ch©n
tay, mäi ng­êi theo B¸c ra bê s«ng, B¸c b¶o tÊt c¶
mäi ng­êi:
- NÕu c¸c c«, c¸c chó s¶n xuÊt tèt h¬n n÷a th×
B¸c l¹i vÒ th¨m.
Xe cña B¸c ®· ®i xa, mäi ng­êi vÉn ®øng bªn
®­êng nh×n theo, l­u luyÕn, c¶m ®éng, ai còng
muèn ®­îc gÇn B¸c h¬n n÷a ®Ó ®­îc nghe nh÷ng
lêi chØ b¶o cña Ng­êi, tõng lêi nãi, cö chØ cña B¸c
rÊt gÇn gòi, th©n thiÕt cßn kh¾c s©u trong t©m trÝ
mäi ng­êi.
Tin B¸c Hå vÒ th¨m lan nhanh kh¾p xãm lµng,
mäi ng­êi kÓ cho nhau nghe nh÷ng lêi chØ b¶o cña
B¸c vµ cïng nhau bµn b¹c kÕ ho¹ch ®µo ®¾p
m­¬ng m¸ng, c¶i t¹o ®ång ruéng, h¨ng h¸i lao
®éng s¶n xuÊt. Nh÷ng n¨m sau ®ã KiÒu Mai ®i
vµo s¶n xuÊt tËp thÓ, cïng nhau chung søc, chung
lßng ph¸t triÓn s¶n xuÊt. Mäi ng­êi mong chê cã
ngµy B¸c l¹i vÒ th¨m.
NguyÔn ThÞ TÞch
TrÝch tõ s¸ch: Nh÷ng kû niÖm c¶m ®éng vÒ B¸c Hå,
Nxb. V¨n hãa - Th«ng tin, Hµ Néi, 2008.

33

Mäi ng­êi ph¶i cè g¾ng
t¨ng gia s¶n xuÊt
Xãm Yªn §Þnh, x· T©n Phong, huyÖn B×nh
Xuyªn, x­a kia lµ ®ån ®iÒn V¨n L·ng, víi 30 gia
®×nh n«ng d©n ë ®©y, nhê cã c¶i c¸ch ruéng ®Êt
míi cã ruéng cÊy, tr©u cµy, c¸ch ®©y 43 n¨m nh©n
d©n n¬i ®©y ®­îc ¨n mét c¸i tÕt víi niÒm vui kh«n
cïng, ®ã lµ ®­îc ®ãn B¸c Hå vÒ th¨m.
Ba giê chiÒu ngµy mång mét TÕt BÝnh Th©n, tøc
ngµy 13 th¸ng 2 n¨m 1956, ®oµn xe cña B¸c ®i vµo
cæng xãm Yªn §Þnh cã treo mét l¸ cê ®á sao vµng rÊt
cao. Bµ con trong xãm ngì lµ xe h¬i cña ®oµn ñy c¶i
c¸ch ruéng ®Êt nh©n dÞp tÕt vÒ th¨m l¹i ®ång bµo.
B¸c Hå ®· vµo th¨m gia ®×nh anh Thªm, thanh
niªn cè n«ng nghÌo khæ, kh«ng cha, kh«ng mÑ, míi
®­îc chia nhµ, ruéng, tr©u, nªn n¨m nay míi cã
tÕt. Trªn bµn thê Tæ quèc ®Æt chÝnh gi÷a nhµ cã lä
hoa, cã b¸nh ch­ng, cam, chuèi... Anh Thªm sung
s­íng ra ®ãn B¸c vµo nhµ m×nh. Ng­êi ®· hái th¨m
vÒ t×nh h×nh ruéng ®ång. Anh Thªm th­a víi B¸c
lµ ruéng anh míi ®­îc chia th¸ng 8 n¨m ngo¸i, vô
chiªm nµy lµ vô ®Çu anh ®­îc cÊy ruéng cña m×nh.
§ång chÝ BÝ th­ Chi bé x· T©n Phong ®­îc tin còng
34

ch¹y ®Õn chµo Ng­êi. B¸c hái th¨m t×nh h×nh sau
c¶i c¸ch ruéng ®Êt, còng nh­ ý thøc vµ nguyÖn
väng cña n«ng d©n vÒ s¶n xuÊt vµ thuÕ n«ng
nghiÖp. C¸c ch¸u thiÕu nhi trong xãm ®· mang
trèng ra ®¸nh ®Ó chµo mõng B¸c. Ng­êi ®· hái tuæi
c¸c ch¸u thiÕu nhi vµ hái c¸c ch¸u ¨n tÕt cã vui
kh«ng, nhµ c¸c ch¸u cã b¸nh ch­ng, thÞt lîn, ¨n tÕt
cã no kh«ng? C¸c em nhá quÊn quýt xung quanh
B¸c Hå, thi nhau tr¶ lêi c¸c c©u hái cña B¸c. TÕt
nµy c¸c em ®· cã quÇn ¸o ®Ñp vµ nÐt mÆt vui t­¬i
h¬n. Sau ®ã, B¸c ®· sang th¨m nhµ bµ §ç ThÞ
§»ng, mét gia ®×nh cã c«ng trong thêi kú chèng
thùc d©n Ph¸p. Bµ §»ng cã mét con trai lµ c¸n bé,
n¨m con g¸i, mét hy sinh, mét ®ang c«ng t¸c ë hîp
t¸c x· mua b¸n. Bµ §»ng ®eo Hu©n ch­¬ng Kh¸ng
chiÕn ra ®ãn B¸c Hå vµo trong nhµ, bµ th­a víi B¸c
Hå: "Nhê ¬n Cô Hå, nhµ ch¸u n¨m nay ®· cã
ruéng, cã tr©u. Nhµ ch¸u ®· vµo tæ ®æi c«ng, tÕt
n¨m nay ®· cã b¸nh ch­ng".
Khi Ng­êi ra vÒ, n«ng d©n xãm Yªn §Þnh vµ
c¸c th«n b¹n ®øng ®Çy hai bªn ®­êng chµo mõng
B¸c Hå. Ng­êi ®· c¨n dÆn: "Mäi ng­êi ph¶i cè
g¾ng t¨ng gia s¶n xuÊt".
Mai Thanh
TrÝch tõ s¸ch: B¸c Hå víi c¸n bé, nh©n d©n c¸c
®Þa ph­¬ng, Nxb. Qu©n ®éi nh©n d©n,
Hµ Néi, 2006, tr.180-181.

35

NiÒm vui ®­îc ®ãn B¸c Hå

Håi Êy, t«i lµm c¸n bé V¨n phßng TØnh ñy nªn
cã ngµy may m¾n ®­îc chung niÒm vui ®ãn B¸c vÒ
th¨m Hµ TÜnh.
TuÇn ®Çu th¸ng 6 n¨m 1957, trêi n¾ng, Ban
Tuyªn gi¸o TØnh ñy triÖu tËp cuéc häp c¸n bé c¬
quan. §ång chÝ TrÇn ChÝ vµ ®ång chÝ Hµ Huy L­
(Tr­ëng vµ Phã Ban Tuyªn gi¸o) tá ra lo l¾ng, bËn
rén vµ trµn ngËp niÒm vui. Cßn ®éi ngò c¸n bé
chóng t«i th× ch­a biÕt ®iÒu g× sÏ ®Õn. Anh Bïi Hå
vµ mét sè anh em kh¸c ®­îc Ban Tuyªn gi¸o ®iÒu
®Õn c¾t khÈu hiÖu, trang trÝ héi tr­êng. C¸c ®ång
chÝ l·nh ®¹o gi÷ bÝ mËt khÈu hiÖu, chØ giao cho
anh Hå c¾t ®óng sè l­îng cña tõng ch÷ c¸i ®·
®Þnh, sao cho thËt ®Ñp. Cßn anh chÞ em trong c¬
quan TØnh ñy th× vui vÎ, khÈn tr­¬ng lao ®éng,
dän vÖ sinh, lµm s¹ch ®Ñp khu«n viªn, còng ch¼ng
ai biÕt lµm nh­ thÕ nh»m môc ®Ých g×…
S¸ng ngµy 14 th¸ng 6, c¸n bé tõ cÊp phã trë lªn
cña ban, ngµnh ë tØnh nhËn ®­îc giÊy mêi häp ®Ó
nghe TØnh ñy phæ biÕn kÕ ho¹ch c«ng t¸c. Råi ®Õn
36

22 giê th× chóng t«i ®­îc phÐp ®em ch÷ c¸i ®· c¾t
ra d¸n khÈu hiÖu, chuÈn bÞ chu ®¸o hai héi
tr­êng: mét cho ®¶ng viªn, mét cho c¸n bé trong
khèi mÆt trËn. ThÕ lµ anh em chóng t«i ®· ®­îc
biÕt B¸c Hå kÝnh yªu s¾p vÒ th¨m tØnh nhµ.
Chóng t«i thao thøc håi hép suèt ®ªm, h¸o høc
chê ®îi dÞp may m¾n nhÊt trong ®êi ®­îc ®ãn B¸c.
§Õn h¬n 7 giê s¸ng ngµy 15 th¸ng 6 th× ®oµn xe s¸u
chiÕc ®­a B¸c vµo c¬ quan TØnh ñy, tr­íc sù ®ãn
tiÕp nång nhiÖt, th©n t×nh cña c¸n bé, ®ång bµo
®øng däc hai bªn ®­êng lín trung t©m thÞ x·
(®­êng Phan §×nh Phïng b©y giê) vµ gÇn cæng c¬
quan chóng t«i. B¸c vui vÎ vµo Héi tr­êng A nãi
chuyÖn víi c¸n bé trong §¶ng, t«i bËn chuÈn bÞ
mét sè mÆt cho viÖc ¨n, nghØ cña ®oµn kh¸ch nªn
kh«ng ®­îc nghe B¸c nãi chuyÖn trong Héi tr­êng
A. §Õn 9 giê, B¸c sang Héi tr­êng B nãi chuyÖn
cïng ®¹i diÖn c¸c tÇng líp nh©n d©n ®­îc mêi ®Õn
®ãn B¸c. B¸c b­íc vµo, mäi ng­êi ®øng dËy phÊn
khëi vç tay chóc mõng. Cã ng­êi qu¸ xóc ®éng
r­ng r­ng n­íc m¾t. B¸c kho¸t tay ra hiÖu cho
mäi ng­êi ngåi xuèng. Ai còng v©ng lêi B¸c, trËt
tù l¾ng nghe. §ång chÝ NguyÔn ChÝ Thanh, ®ång
chÝ TrÇn Quèc Hoµn ®i sau b¸c, nÐt mÆt rÊt vui.
B¸c mÆc bé quÇn ¸o gi¶n dÞ, t¸c phong ho¹t b¸t.
B¸c nãi ®¹i ý: C¸ch ®©y 50 n¨m, B¸c qua Hµ TÜnh,
®Õn nay míi ®­îc vÒ th¨m, tr­íc khi vÒ th¨m quª
h­¬ng Kim Liªn. B¸c khen ngîi, ®éng viªn c¸n bé
37

vµ nh©n d©n Hµ TÜnh. Xong buæi nãi chuyÖn, B¸c
vµo xem c¸c n¬i lµm viÖc, sinh ho¹t trong c¬ quan
TØnh ñy. GÆp ch¸u Qu©n...